İşletmelerde Büyüme Nedir? Büyüme Stratejileri Nelerdir?

İşletmeler faaliyetlerini çoğaltmak ve daha yüksek karlar elde etmek amacıyla büyüme yoluna gider. İşletmelerde büyüme, daha fazla rekabet edebilme gücünü de ulaştırır. Faaliyet koluna, rekabet durumuna ve finans kaynaklarına göre işletmelerde büyüme stratejileri farklılaşmaktadır. İlgimi çektiği için bu konuyu araştırma ve paylaşma gereği duydum. Bu yazımda işletmelerde büyüme çeşitleri ile ilgili temel bilgileri verip günümüzden örneklerle desteklemeye çalışacağım.

1.    İşletmelerde İç Büyüme

İşletme içi büyüme, işletmenin yatırım yaparak kendi faaliyetlerini arttırmasıdır. İşletmenin ekonomik kaynaklarına yenilerinin eklenmesi ya da mevcut kaynakların daha verimli şekilde kullanılması, iç büyümenin finansmanı için zorunludur. Yeni finans kaynakları yaratılması; borçlanma(kredi), oto finansman (verimli kaynak kullanımı) ve yeni sermaye (hisse satışı) ile mümkündür.  İşletmelerde iç büyümenin iki şekli bulunmaktadır.

1. Yatay Büyüme:

İşletmelerde büyüme hamleleri arasında en çok tercih edileni olarak bilinmektedir. İşletmenin kendi faaliyet alanı ile ilgili daha fazla performans göstermesi, üretim ya da hizmet kapasitesini arttırmasıdır. Ankara’da günde 1000 çuval üretim yapan bir un fabrikasının tesis sayısını 2’ye çıkararak ya da teknolojisini geliştirerek üretimini 2.000 çuvala çıkarması yatay büyümedir. İşletmelerde büyüme için yatay büyüme tercih edilecekse bu iki yöntemle mümkündür.

                                  i.    Ürün Farklılaştırma:

Daha nitelikli bir ürün ya da hizmet sunumuna geçilerek kurumsal imajın yükseltilmesi ve kendi alanında güvenilen, sevilen bir marka olmanın amaçlanmasıdır. Ürünün ikincil derecedeki özellikleri de geliştirilir.

Örneğin, un fabrikası, düşük bütçeye hitap eden katkılı ekmeklik un yerine, saf buğdaydan katkısız şekilde üretilen, böreklik un üretimine geçer. Un çuvalı daha kaliteli seçilir ve logo baskısından lojistiğe kadar geliştirme yapılır.

                                 ii.    Pazar Farklılaştırma:

İşletmelerde büyüme hamlesi yapılacağı zaman dikkate alınacak unsurların başında Pazar şartları gelmektedir. Pazarların arz düzeyi bellidir ve yıllar içinde olağanüstü değişim göstermez. Büyüme hedefleyen işletmeler yeni pazarlar keşfetmelidir.

Zonguldak ve Bartın’a satış yapan un fabrikasının yeni satış elemanları alarak Karabük’e de satış yapması buna örnektir. Koton markasının Türkiye’den sonra Almanya’da mağaza açması pazar farklılaştırmadır.

b.    Dikey Büyüme:

 Dikey büyüme, bir işletmenin üretim ve pazarlama sürecinde kullandığı girdilerle ilgili de faaliyete geçmesi demektir. Bu bakımdan dikey büyüme kendi içerisinde ikiye ayrılmaktadır.

1. Geriye Doğru Dikey Büyüme:

İşletmelerde büyüme için firmaların hem girdilerini hem de çıktılarını gözden geçirmeleri gerekir. Özellikle üretim girdileri işletmelerin önündeki en büyük engellerden birisidir. İşletme, kendi faaliyet alanı ile ilgili olan malları da kendi bünyesinde imal etmeye başlarsa geriye doğru dikey büyüme gerçekleşir. Bu yöntemle dışa bağımlılık azalır ve üretimde kontrol kolaylaşır. Bilgi birikimi, yeterli kaynak, daha düşük maliyet, zamanında üretim ve pazarlama dikey işletmelerde büyüme stratejileri için önemli ilkelerdir.

Un fabrikasının buğday üretimine geçmesi, Torku’nun kendi bisküvi üretimi için Konya’da un fabrikası kurması, Kastamonu Entegre firmasının Slovenya’daki mdf fabrikası için endüstriyel orman açması buna örnektir.

1. İleriye Doğru Dikey Büyüme:

Ürünün ya da hizmetin tüketicilere işletme tarafından ulaştırılmasıdır. İşletmelerde büyüme için ileriye doğru dikey strateji tercih edilecekse firmanın sahip olması gereken nitelikler vardır. Faaliyetlerini genişletmek isteyen işletme; lojistik teknolojileri, doğrudan pazarlama, personel eğitimi, gider yönetimi, pazar analizi, müşteri memnuniyeti ve satış sonrası ilişkiler bakımından yeterli olmalıdır.

Un fabrikasının kendi bayisini açması, Mavi mağazasının yerel caddelerle mağaza açması, Ülker’in kendi mallarını satmak amacıyla Bizim Toptan markasını yaratması, Efes Holding’in alkol satışını arttırmak amacıyla Eko Mini marketlerini kurması örnektir.  

2.    İşletmelerde Dış Büyüme:

İşletmelerde büyüme çeşitlerinin ikincisi olan dış büyüme, yeterli iç sermayeye sahip olmayan işletmelerin birlikteliğinden doğan ve daha güçlü bir işletme doğurmayı amaçlayan çok yönlü bir işlemdir. 2 veya daha çok yerel ya da global işletme, bir araya gelerek sektörde hedef büyütmektedir. Hatta tekelleşme amacı güdülmektedir. Dış büyüme stratejisi ile işletmelerde büyüme gerçekleşmişse bu firmalara birçok avantaj getirecektir:

*İç kaynaklarının yetersizliği ya da deneyim eksikliği nedeniyle yapılamayan bazı faaliyetler daha kolay öğrenilerek yapılır.

*Teknolojik gelişmeler daha yakından takip edilir ve ekonomik dalgalanmalara karşı daha güçlü bir duruş sergilenir.

*Büyük işletmenin borçlanma ya da sermeye arttırma gibi kaynak arttırma işletmeleri daha kolay gerçekleşir.

*Sektörün öncü firmaları arasında yerini alan büyük işletmeler, acımasız rekabet koşullarına ayak uydurabilir ve yeni pazarlar daha rahat açılabilir.

İşletmelerde dış büyüme dikey birleşme ve yatay birleşme olmak üzere iki farklı yöntemle gerçekleşir.

1. Dikey Birleşme:

 İşletmenin üretim, pazarlama ve yönetim aşamalarında daha profesyonel şekilde faaliyet göstermek amacıyla, ileriye dönük gerçekleştirdiği bir birleşme türdür ve özellikle büyük hedefi olan firmaların işletmelerde büyüme stratejileri arasındadır. İşletmenin üretim kapasitesi gelişir, süreci kontrol etme becerisi artar, motivasyonu yükselir, yeni pazarlama stratejileri edinir. Satış potansiyeli artan işletmenin üretim maliyetlerinde ise azalma görülür. İki tür dikey birleşme vardır.

1. Geriye Dönük Dikey Birleşme:

Firmalardan birisinin ürettiği mal, diğer işletmenin girdisi(hammadde) olarak kullanılır. Halı fabrikasının iplik fabrikası ile birleşmesi, ayakkabı fabrikasının deri fabrikasını satın alması buna örnektir.

Ülker Grubu faaliyetlerinde yoğun şekilde şeker kullanmakta ve bunun çoğunluğunu şeker kooperatiflerinden sağlamaktadır. Bu nedenle işletmelerde büyüme stratejileri kapsamında 2013 yılında Adapazarı Pancar Ekicileri Kooperatifine bağlı olan Şeker Fabrikasını satın almıştır.

1. İleriye Dönük Birleşme:

Bir işletme ile onun ürünlerini tüketicilere ulaştıran işletmenin birleşmesi ve böylelikle tüm süreçlerin tek elde toplanmasıdır. Franchising uygulamaları ileriye dönük dikey birleşmedir.

Şok Marketler ’in Ülker bünyesine geçmesi, Canon’un Türkiye bayisi Mas-Deha’yı alması, dünyaca ünlü Kraft ve Heinz hazır gıda markalarının güçlerini birleştirmesi, ileriye dönük birleşme suretiyle işletmelerde büyüme örneğidir.

b.    Yatay Birleşme

Aynı faaliyet kolunda üretim, dağıtım ya da hizmet faaliyeti yürüten iki işletmenin birleşmesidir. Mevcut müşteri kitlesini tek elde toplamak, potansiyel müşteri sayısını arttırmak, daha fazla mağaza ile daha büyük alana yayılmak ve ürünlere çeşitlilik sağlamak amacıyla yapılır. Tekelleşme ve sektörü ele geçirme amacında olan firmalarına işletmelerde büyüme stratejisi olarak bilinmektedir. Yatay birleşme bazen tekelleşmeye sebep olabilir ve Rekabet Kurumu buna izin vermeyebilir.

Metro Turizm’in Varan Turizm’i satın alması, CarefourSa’nın Kiler marketleri bünyesine katması, DiaSa marketlerin Şok marketler bünyesine katılması ve dünyaca ünlü Uber’in dev rakibi olan Careem’i satın alması yatay birleşmedir.

Alternatif bir kaynak için buraya bakabilirsiniz.

İşletmelerin verimliliğini arttırması bakımından bilgi teknolojilerinin kullanımını anlattığım yazımı inceleyebilirsiniz:

Eğitimde Fırsat Eşitliği-Eşitsizliği

GİRİŞ

Fırsat eşitliği, özü itibariyle istihdam, eğitim ve sosyal hayat gibi herhangi bir alanda sunulan olanakların eşit şekilde dağılmasıdır. Bir yarışa girecek olan kişilerin aynı başlangıç çizgisinden başlamaları ve yol boyunca karşılaşacakları engellerin eşit olması fırsat eşitliğinin temelidir. Bir kişinin yarışa erken başlaması, gideceği mesafenin kısa olması ya da yarışmacılardan birine daha fazla engel çıkarılması ise fırsat eşitsizliğini ortaya çıkarmaktadır. Bu nedenle herkes aynı noktadan başlamalı ve aynı şartlarda yarışmalıdır. Yarış sonunda kimin nereye varacağını, hangi düzeye ulaşacağını kendi çabası belirlemelidir. (Şanver, 2019:63-66)

Fırsat eşitliği/eşitsizliği; birçok alanla ve kavramla bağlantılıdır. Her şeyden önce yaşama ve özgürlük gibi temel haklarda fırsat eşitliği sağlanmalıdır. Günümüzde çok rastlanmasa da kölelik gibi uygulamalara (ya da bunun modern görünümlerine) son verilmelidir. Mülkiyet, seçme seçilme, çalışma, eğitim ya da kamu görevine girme gibi alanlarda da fırsat eşitliği sağlanmak zorundadır. Çağımızda özellikle eğitim ve istihdam konusunda fırsat eşitsizliği olduğu konusunda tartışmalar mevcuttur (Genç, 2019:18).

Çalışma hayatında kadınların maruz kaldığı mobing, aynı işe düşük ücret, cam tavan sendromu gibi olgular; onların erkeklerin gerisinde bırakıldığı düşüncesini doğurmaktadır. Eğitimde ise dil, din, ırk, ekonomik şartlar, cinsiyet, mezhepçilik gibi eşitsizlik kaynakları vardır. Özellikle bölgeye, ekonomiye ve cinsiyete dayalı fırsat eşitsizliği belirginleşmektedir. Anayasal güvenceler, kanuni düzenlemeler, yargı içtihatları ya da toplumun oturmuş ahlaki normları gibi araçlarla fırsat eşitliği korunmaya çalışılmaktadır (Yaşar, 2014:23).

Fırsat eşitliği; aynı durumda olanlara eşit hakların verilmesidir. Bu süreçte eşitlik gerekçesi ile dezavantajlı grupların durumunu daha da kötüleştirilmemelidir. Uzuv eksikliği ya da zeka geriliği gibi hususlar değerlendirilmeli ve buna uygun olarak pozitif düzenlemeler getirilmelidir. Ülkemizde engelli vatandaşlar için getirilen özel KPSS uygulaması gibi onlara özel kulvarlar getirilmelidir. Bu ayrıcalık fırsat eşitliğine aykırı olarak düşünülemez. Tam tersine durumların eşitlenmesi olarak kabul edilmelidir (Şanver, 2019:122-124).

1)    Ülkemizde Fırsat Eşitliği Düzenlemeleri

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 10. Maddesi fırsat eşitliğini güvence altına alan en önemli hukuki düzenlemelerdendir: “Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir. Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür. Bu maksatla alınacak tedbirler eşitlik ilkesine aykırı olarak yorumlanamaz. Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.”

Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu kurularak ülkede belirli bir standardın sağlanması amaçlamıştır. Bir diğer husus ise Anayasa ile belirlenen sosyal devlet anlayışıdır. Anayasamızın 42. Maddesi eğitim hakkında herkessin eşit şekilde yararlanmasına yönelik devlete maddi yükümlülüklere getirmektedir.

2)   Eğitimde Fırsat Eşitliği Kavramı

Her toplumda mesleklerin ya da sosyal hayatın gücünden kaynaklanan bir tabakalaşma mevcuttur. Örneğin doktor ile kamyon şoförünün sahip olduğu sosyal imkanlar eşit değildir ve bunlar ayrı tabakanın mensubudur. Toplumsal tabakaya yerleşirken dış etkilerin mümkün olduğunca ortadan kaldırılması gerekir. Bir birey soylu bir aileden geldiği için değil, soylu olmak için yeterli çabayı gösterdiği için o tabakaya mensup olmalıdır. Eğitimin amacı, bireylerde istendik davranışları geliştirmek, onları yeteneklerine uygun şekilde geliştirmek ve niteliğine uygun tabakaya yerleşmesini sağlamaktır.  Bir toplumun ekonomik, sosyal ve siyasi anlamda arzu ettiği kalkınmışlık düzeyine ulaşması da ancak bununla mümkündür. Yapısal işlevsel kuram, eğitimin bu süreçteki olumlu işlevine odaklanmaktadır. Bireyler, babadan oğula geçen sistemlerden dolayı değil, eğitim hayatından gösterdikleri performansa göre sosyal tabakaya yerleşmelidir. Toplumsal tabakalaşmanın eleştirilen birçok yönü olmakla birlikte, emeğe uygun bir paylaşım yapıldığında ya da toplumsal hareketliliğe izin verildiğinde toplumu geliştirici yönü olduğu da unutulmamalıdır (Kılıç, 2013: 27-34)

Toplumsal hareketlilik; bireylerin hem tabaka içinde hem de diğer tabakalar arasında geçişişine izin verilmesi demektir. Toplumsal tabakalar belirlenirken kişilerin kişisel becerileri ve nitelikleri dikkate alınmalıdır. Üstün çaba sarf edenler iyi nitelikteki mevkie yerleşebilmeli, farklı nedenlerden kaynaklı mevki sahiplenmelerinin önüne geçilmelidir. Toplumsal hareketlilik ancak eğitimle mevcuttur. Eğitim hayatında gerekli çabayı gösteren ve kendisine verilen toplumsal rolleri yerine getirenler hak ettikleri tabakaya ulaşabilmelidir. Toplumsal hareketliliğin gerçekçiliğine inancın artması için tüm bireylere eşit imkanlar sunulması önemlidir. (İÜ, 2020)

Fırsat eşitliğinin eğitimde uygulanması toplumun geleceği için hayati derecede etkilidir. Ülkenin en ücra köşesindeki bir dağ okulu ile metropollerdeki gelişmiş okullardaki öğrencilerin aynı derecede eğitim olanaklarından yararlanması sosyal devletin de önceliğidir. Bu bakımdan eğitimde fırsat eşitliği, maddi durumuna, kültürel özelliklerine ya da siyasi inancına bakılmaksızın her öğrencinin eşit şekilde eğitim görmesini ve kariyer sınavlarından eşit yarışmasını ifade etmektedir. Ancak dünyada ve de ülkemizde bunun tam anlamıyla sağlandığı söylenemez (Genç, 2019:20).

Eğitimde fırsat eşitsizliğin temelleri tarihin ilk çağlarına kadar uzanmaktadır. Sanayi devriminde bir çocuğun hangi mesleği yapacağının babasının mesleğine göre belirlenmesi bunun bir örneğidir. Ailesi saygın bir sınıftan olmayan çocuğun babasını mesleğine mecbur edildiği bir ortamda eğitimde fırsat eşitliğinden söz edilmesi olanaksızdır. Eğitimdeki eşitsizlik tartışmaları Sanayi Devrimi sonrasında da bitmemiştir. Karl Marks’ın dediği gibi sömürülen bir aileden gelen çocuğun sömürülen yapıdan kurtulması ancak bu eşitsizliğin ortadan kaldırılması ile mümkündür. (Yaşar, 2014:28-35).

Eğitimde fırsat eşitliği, bir yönüyle yaşama, çalışma, seçe seçilme gibi temel hakların da eşit şekilde dağıtılmasını sağlamaktadır. Çünkü Amartya Sen’in değindiği üzere bir kişinin ekonomik, siyasal ve sosyal anlamda süreceği hayatı aldığı eğitim doğrudan etkilemektedir. Eğitimde fırsat eşitliğinin sağlanmasının gerekliliği Fransız İhtilali ile ilk defa dile getirilmiş, 1970’li yıllara doğru fırsat eşitliği iyice literatüre yerleşmiştir. (Genç, 2019:20). Eğitimde Fırsat eşitliği, öğrencilerin ekonomik, toplumsal ya da coğrafi etkenlere maruz kalmaksızın aynı orandan eğitilmesini amaçlamaktadır. Her öğrencinin en azından temel standartlara ulaşması, yeteneklerine uygun programların sunulması ve maddi kaynakların adil bir şekilde dağıtılmasını kapsamaktadır.

3)    Eğitimde Fırsat Eşitsizliğinin Boyutları

Eğitimde fırsat eşitliği; dünyanın çeşitli bölgelerinde farklı nedenlerle gerçekleştirilememektedir. Bunlardan ilki dil farklılıklarının tolere edilememesidir. Yöresel dillerin göz ardı edilmesi çoğunlukla eğitim eşitliğini zedelemektedir. Göç hareketlerinde de bu eşitsizlik göze çarpmaktadır. Ülkemizde Suriyeli sığınmacı çocuklara yönelik özel eğitim uygulamalarının geliştirilmesi eğitimde fırsat eşitliğini sağlamaya yöneliktir. Hitler Almanya’sında Yahudilerin birçok haktan olduğu gibi eğitimden de sınırlanmaları dine dayalı bir eşitsizliktir. Myanmar’da Müslüman çocuklar da benzer şekilde eşitsiz bir ortamda yetişmektedir. Son günlerde Çin’in Uygur Türklerine yönelik politikaları da eğitimde fırsat eşitsizliğinin ırk kökenli kaynağı olarak düşünülmektedir. (Dağcı ve Keskin, 2013).

Liberal düşüncenin bir sonucu olarak fiziki şartlar da eğitimde fırsat eşitsizliğini doğurmaktadır. Bu konuda akla ilk olarak engellilik ve okul şartları (okula uzaklık, derslik sayısı) gelmektedir. Ülkemizde görme engelli öğrenciler için özel okulların oluşturulması, BEP programının geliştirilmesi eşitsizliği önlemeye yönelik olsa da halen birçok okulda fiziksel engelleri bertaraf edecek bir yapılaşma mevcut değildir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi; tekerlekli sandalye girişi olmayan bir okulda engelli öğrencinin eğitim hakkının ihlal edildiğini belirtmiştir. Eğitimde eşitsizlik örneklerinin anlatıldığı üzere oldukça farklı sebepleri bulunmaktadır. Literatürde eğitimde fırsat eşitsizliğini en çok etkileyen ve üzerine en çok çalışılan engeller ise cinsiyet, coğrafi şartlar ve ekonomik şartlar olarak bilinmektedir. Bu nedenle bunların üzerinde durmak ve irdelemek önemlidir.

a)     Eğitimde Cinsiyete Dayalı Fırsat Eşitsizliği:

Seçme seçilme hakkı, çalışma hakkı, velayet hakkı veya miras hakkı gibi kadınların eğitimden eşit şekilde yararlanmalarının önünün açılması da ne yazık ki yakın tarihimize uzanmaktadır. Kültürel kodlara dayandırılarak kız çocuklarının eğitimden mahrum edilmesi halen devam etmekte olan korkutucu bir olgudur. Ülkemizde bunu önlemeye yönelik yasal mevzuat bulunmaktadır. Anayasa’nın 10 ve 42. maddelerinin yanısıra Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 8. Maddesi de kadınların eğitimden eşit şekilde yararlanma hakkını garanti altına almaktadır: “Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkân eşitliği sağlanır. Maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin en yüksek eğitim kademelerine kadar öğrenim görmelerini sağlamak amacıyla parasız yatılılık, burs, kredi ve başka yollarla gerekli yardımlar yapılır” (Genç, 2019: 21)

b)     Yaşanılan Bölgeye Dayalı Eğitimde Fırsat Eşitsizliği:

“Coğrafya, kaderindir” sözünün yansıması olarak bireyin yaşadığı yerleşim yerinin kaynaklarının düzeyi oldukça önemlidir. Köyde yaşayan, taşımalı eğitim gören ya da tek sınıfta farklı düzeydeki öğrencilerle birlikte okuyan öğrenciler yarışa geriden başlamaktadır. Halen kırsal bölgelerde ısıtma sistemi olmayan, teknoloji sınıfı bulunmayan, derme çatma binalarda eğitim gören öğrenciler mevcuttur. Köy okulu olmayan yerlerde öğrencilerin okula ulaşmasında da büyük problemler yaşanmaktadır. Bir başka sorun da bölgesel dezavantajlardır. Ülkemizin Doğu bölgesinde genellikle yeni atanmış öğretmenler çalışmaktadır. Bölgedeki çeşitli sorunlar nitelikli öğretmen gücünün burada istihdam edilmesine engel olmaktadır (Yaşar, 2014:31-32).

c)     Ekonomik Yetersizlik Kaynaklı Eğitimde Fırsat Eşitsizliği:

Ekonomik kaynaklar, çocuğun hangi şartlarda eğitim alacağına işaret etmektedir. Zengin aile çocuklanın eğitimde oluşacak aksamaları tolere edebilecek imkanları varken fakir ailelerin çocukları temel ihtiyaçlara dahi erişmekte zorlanabilmektedir. Okullardaki derslik, spor salonları, teknolojik imkanlar öğrencilerin eğitim düzeyini etkilemektedir. Devlet okullarında derslik başına düşen öğrenci sayısı fazladır ve çoğu okulun fiziki imkanları yetersizdir. Oysa kolejlerin büyük çoğunluğu imrenilecek imkanlar içermektedir. Özel ders, vakıf üniversitesi, daha iyi beslenme gibi koşullar da eşitsizliği arttırmaktadır (Kandemir ve Kaya, 2010)

Sonuç ve Öneriler

Toplumun barışı ve refahı için eğitimdeki eşitsizliklerin kaldırılması önemlidir ve buna ilişkin politikalar geliştirilmelidir. Cinsiyete dayalı eşitsizliği ortadan kaldırmak için öncelikle ailelerin bilinçlendirilmesi ve kanuni yükümlülüklere tabi tutulması önemlidir. Gerektiğinde aileler ekonomik olarak desteklenmeli, konaklama ve ulaşım kolaylığı da sağlanarak kızlarını okutmak istemeyen ailelerin düşünsel temelleri çürütülmelidir.

Coğrafi eşitsizliğin önlenmesi için köy ve kent okulları arasındaki okul farklılıkları minimum seviyeye çekilmelidir. Kırsal bölge okulları ile uzak bölgelerdeki okulların sayısı arttırılmalı, derslik sayıları çoğaltılmalı ve ısıtma gibi teknik sorunlar giderilmelidir. Atamalar yapılarak öğretmen açığı giderilmeli, okulların internet teknolojileri geliştirilerek çağa uygun hale getirilmelidir. Bunların yapılması çeşitli sebeplerle olanaksız ise öğrencilerin konforlu bir şekilde kent okullarına taşınması yaygınlaştırılmalıdır. Ya da yatılı programların yaygınlaştırılması için gerekli altyapı kurulmalıdır.

Ülkemizde liselere ve üniversitelere girmek ulusal sınavlardan geçmektedir. Bu durum dershane katkısını gerektirmektedir. Ancak küçük nüfuslu ilçelerin çoğunda dershane yoktur. Köylerde ise zaten bunun olması imkansızdır. Öğrencilerin dershane hizmetlerinden yararlanmaları için dershane yöneticileri ile görüşülerek özel politikalar geliştirilmeli ya da özel kurs hizmetlerine gereksinimi azaltacak eğitim sistemine geçilmelidir. Ekonomik durumu yetersiz olan öğrencilerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için sosyal destekler genişletilmeli, hatta sınav başarısına bakılmaksızın eşitsiz durumdaki öğrencilere burs desteği sağlanmalıdır.

KAYNAKÇA

Dağcı, Kenan ve Mustafa Keskin (2013); “Çin’in Doğu Türkistan Politikası ve Azınlık Hakları Bağlamında Hak İhlalleri,” Barış Araştırmaları Ve Çatışma Çözümleri Dergisi, Cilt 1, Sayı 2, s.12-29.

Genç, Zeynep (2019); “Fırsat Eşitliği Bağlamında Eğitimde Teknoloji: Fatih Projesi Örneği,” Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi, Kocaeli.

İÜ (2020); “Açık Öğretim Fakültesi Eğitim Sosyolojisi Dersi Eğitimde Fırsat Eşitliği Ders Notları,” https://cdn-acikogretim.istanbul.edu.tr/auzefcontent/19_20_Bahar/egitim_sosyolojisi/9/index.html#ek_kaynaklar (Erişim Tarihi: 11.06.2020)

Kandemir Orhan ve Feridun Kaya (2010); “Gelir Dağılımının Yüksek Öğrenimde Fırsat Eşitliğine Etkisi: Türkiye’de Özel Üniversite Gerçeği,” Kastamonu Eğitim Dergisi, Cilt 18, Sayı 2, s. 557-566.

Kılıç, Yayın (2013); “Türkiye’de Eğitimsel Eşitsizlik Ve Toplumsal Tabakalaşma İlişkisine Dair Ampirik Bir Çalışma,” Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Şanver, Filiz Yeşiltepe (2019); “John Rawls’un Adil Fırsat Eşitliği Çerçevesinde Eğitimde Fırsat Eşitliğinin Değerlendirilmesi,” Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi, Kocaeli.

Yaşar, Mustafa Malkoç (2014); “Sosyoekonomik Açıdan Eğitimde Fırsat Eşitliği: Giresun Örneği,” Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Giresun Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Giresun.

Merhaba değerli dostlar,

Uzun zamandır sizlerden sağlık bölümleri hakkında sorular alıyorum. Özellikle pandemi döneminden sonra iştah kabartan sağlık bölümlerinin öğrencilerin ilk tercihlerine çıktığını görüyorum. Ataması olmayan 4 yıllık başka bir bölüme gidebilecek birçok öğrencinin 2 yıllık sağlık programlarına akın ettiğini izliyorum. Çevremdeki kişilerden de bu yöndeki sorular yoğunlaşınca sağlık bölümlerinin röntgenini çekmek gerektiğine karar verdim.

Üniversite tercihi yapan ve bazı bölümler konusunda karar vermekte zorlanan arkadaşlarımız için detaylı bir araştırma yaptım ve sağlık bölümleri hakkında temel bilgileri bu yazımda topladım. Bu yazının genel bir çerçeve çizdiğini, buradan hareketle bölümlerin içeriği hakkında daha detaylı araştırma yapmak gerektiğini unutmayınız.

Bu yazımızda mesleki tecrübelerden, güncel atama rakamlarından, üniversitelerin taban puanlarından ve Sağlık Bakanlığımızın 2023 Vizyon Belgesi’nden yararlandım. Umarım aklınızdaki sorulara cevap bulmuş olursunuz. Şimdiden iyi okumalar.

Biyomedikal Cihaz Teknolojisi

Biyomedikal cihaz teknolojisi bölümünden mezun olan adaylar, sağlık kuruluşlarında yoğun şekilde kullanılan ultrason, tekerlekli sandalye, röntgen, hasta bilgi ekranı gibi cihazların bakımı ve onarımı ile uğraşır. Cihazların performansı, yeni cihazların kurulumu, güvenlik ve kullanım testleri ile stok kontrollerinin yapılması biyomedikal cihaz teknikeri sorumluluğundadır.

Biyomedikal cihaz teknolojisi bölümünün taban puanlarına bakıldığında ilk sıralarda vakıf üniversitelerinin tam burslu tercihleri yer alıyor. Medipol Üniversitesi, Başkent Üniversitesi, Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi ve Üsküdar Üniversitesi en önde geliyor. Devlet üniversitelerindeki Biyomedikal cihaz teknolojisi bölümlerine bakıldığında ise Ege Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve Dokuz Eylül Üniversitesi karşımıza çıkıyor. Devlet Üniversitelerindeki en düşük puan sıralaması Bayburt Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve Kastamonu Üniversitesi şeklinde oluyor.

Biyomedikal cihaz teknolojisi bölümü mezunları kamu kurumlarının yanı sıra özel sağlık kuruluşlarında rahatlıkla iş bulabiliyor. Ancak tercih yapan adayların büyük çoğunluğu devlet atamalarını baz aldığı için bölümün atama rakamlarına bakmak gerekiyor. 2019 yılı atama rakamlarına baktığımızda bölüm mezunları için kara bir tablo görülüyor.

Biyomedikal cihaz teknolojisi bölümüne ait atama listesinde sadece 3 kadro bulunuyor. Bu kadrolar da memur ve şoför kadroları olduğu için tüm ön lisans mezunları başvurabiliyor. Nitekim memur kadrosuna atama puanı 97.651 olarak oldukça dikkat çekiyor. Sağlık Bakanlığı’nın 2023 Vizyon Belgesi biyomedikal cihaz teknolojisi için herhangi bir atılım ya da atama hedefi içermiyor. Bu bakımdan şimdiki veriler doğrultusunda bölümün geleceğinin devlet kadroları bakımından kapalı olduğunu söylemek doğru olacaktır.

Yaşlı Bakım Hizmetleri

Sosyal devlet ilkesine paralel olarak yerinde yaşlı bakım hizmetlerinin artması ile birlikte hayatımıza giren yaşlı bakım hizmetleri bölümü, özellikle huzur evi ve rehabilitasyon merkezlerinde çalışacak nitelikli eleman ihtiyacını karşılamayı amaçlamaktadır. Yaşlı bakım hizmetleri bölümünden mezun olan öğrenciler; yaşlı bakımının nasıl yapılacağı konusunda teorik bilgileri edinir ve becerilerini pratik olarak da geliştirir.

Yaşlı bakım hizmetleri mesleğine atılanlar; , yaşlıların fiziksel-ruhsal ve sosyal yaşantılarının kalitesini arttırmak, beslenme programlarını takip etmek, kaza ve güvenlik önlemlerini gözden geçirmek,   ağız sağlıklarına yardımcı olmak, tedavi süreçlerine hazırlamak, istismar tehlikesinden korumak, kilo kontrollerini yapmak gibi görevleri üstlenir.

Yaşlı bakım hizmetleri bölümü hem devlet hem de vakıf üniversitelerinde 102 ayrı fakültede bulunmaktadır ve toplam kontenjanı yeni açılan programlarla birlikte 7 bini geçmektedir. Ayrıca açık öğretim fakültesinde de yaşlı bakım hizmetleri bölümü okunabilmektedir. Bölümün avantajlarından birisi de dikey geçiş imkanının bulunmasıdır. Mezunlar DGS ile aşağıdaki bölümlere geçiş yapabilmektedir:

• Beslenme ve Diyetetik
• Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
• Hemşirelik
• Gerontoloji
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

Yaşlı bakım hizmetleri bölümünün iş imkanları ve atama durumlarına bakalım. Devlet kadrolarına yaşlı bakım teknikeri olarak atanan mezunların 2019 atama tablosunu incelediğimizde sadece 5 sağlık teknikeri kontenjanının açıldığı görülmektedir. En düşük 89.938 puanla Erzurum Palandöken Devlet Hastanesi’ne atama yapılmıştır.

Üzülerek söylemeliyim ki Sağlık Bakanlığı planlarında da yaşlı bakım hizmetleri ile ilgili bir düşünce yer almamaktadır. Bununla birlikte bölümün dezavantajlarından birisi de sertifika ile özel sağlık kuruluşlarında çalışabilmektedir. Bu nedenle yaşlı bakım hizmetleri bölümünün iş olanaklarının sınırlı olduğu sonucuna varıyorum.

Evde Hasta Bakımı

Evde hasta bakımı bölümü, tedavisi eden hastaların daha iyi şartlarda yardım almasını sağlamak amacıyla, hastaları koruma-destekleme ve rehabilite etme faaliyetlerinde uzmanlaşan elemanlar yetiştirmeyi amaçlamaktadır.

Günümüzde herkesin kaliteli bir yaşama ihtiyacı vardır. Evde hasta bakımı mezunları, evde tedavi gören ve hareket kısıtlılığı olan hastaların yaşam kalitesini arttırmak ve hayata olan inançlarını arttırmak için var gücüyle çalışmaktadır.

Vakıf ve devlet üniversitelerinin 26 fakültesinde bölüm bulunmaktadır ve toplamda 1500’ e yakın öğrenci almaktadır. Son sıralarda yer alan fakültelerin büyük çoğunluğunda kontenjan dolmamıştır. Bu anlamda evde hasta bakım bölümü taban puanları yüksek değildir. Ancak daha çok öğrenci alan birçok bölüme göre atama rakamları daha yüksektir.

Bölümden mezun olanlar Evde hasta bakım teknikeri unvanını kazanmaktadır ve mezunlar DGS ile aşağıdaki bölümlere geçiş yapabilmektedir:

• Gerontoloji
• Beslenme ve Diyetetik
• Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
• Hemşirelik
• 1Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

2019 KPSS atamalarında evde bakım teknikeri için 32 kontenjan açılmıştır. 84.110 taban puanı ile Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesine atanan tekniker en düşük KPSS puanına sahiptir. Sağlık Bakanlığı’nın 2023 vizyon belgesine göre de evde bakım hizmetlerinin yaygınlaştırılması hedeflenmektedir.

Bu anlamda evde hasta bakımı bölümü yerleştirme puanlarına, atama rakamlarına ve hedeflere göre mantıklı görülmektedir. 

Podoloji Bölümü

Podoloji bölümü, en kısa ve net ifadesiyle ayak bakımı ve sağlığına yönelik sağlık uzmanları yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Ayak sağlığına yönelik bilgilerin yanısıra hasta ve sağlık ile ilgili temel düzeyde eğitim alan öğrenciler, staj programları ile kendilerini geliştirir.

2020 tercih rehberine göre sadece 7 üniversitede Podoloji bölümü (151 kontenjan) yer almaktadır. 2019 yılında 150 öğrenci Podoloji bölümüne yerleşirken çoğu üniversitenin kontenjanı da dolmamıştır. Bu anlamda yerleştirme puanı bakımından makul görünmektedir. Podoloji bölümünden mezun olan öğrenciler, Podogog unvanı kazanır ve DGS ile aşağıdaki bölümlere geçiş yapabilir.

• Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
• Nükleer Tıp Teknikleri
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri
• Ayrıca DGS ile FTR ve Hemşirelik bölümlerine geçmek mümkündür.

Kamuda çalışan podologlar en düşük 4.304 TL maaş almaktadır. 2016 ve 2017 yılında podolog alımı yapılmasına rağmen 2019 ve 2020 atamalarında podolog kadrosu açılmamıştır. Ancak Podoloji bölümü için en umut verici belge, Sağlık Bakanlığı hedefleridir. Bakanlık 2023 yılına kadar en az 1000 podolog alımı yapmayı hedeflemektedir.

Öğrenci kontenjanı az olduğu bu bölüm öğrencilerinin en azından yakın zamanda iş sorunu yaşamayacağı düşünülmektedir. Yerleştirme verileri ve Sağlık Bakanlığı hedefleri doğrultusunda Podoloji bölümü güven ve umut vermektedir.

Ağız ve Diş Sağlığı

Diş sağlığı hizmetlerinin faaliyet gücü her geçen artmaktadır. Devlet desteğinin artması ve vatandaşların bilinçlenmesi ile dişçilerde yoğunluk görülmektedir. Bu anlamda ağız ve diş sağlığı bölümü, doldu, diş teli, diş çekimi gibi hizmetlerde diş hekimine yardımcı olacak ve tüm hazırlıkları yapacak kaliteli yardımcı eleman yetiştirmeyi amaçlamaktadır.

Bölümün yerleştirme verilerine bakıldığında devlet ve vakıf üniversitelerinin 158 fakültesinde Ağız ve diş sağlığı bölümü programı yer almaktadır. Bu programlar toplamda 4 bine yakın kontenjan içermektedir.Bölümden mezun olan adayları Ağız ve diş sağlığı teknikeri unvanını almaktadır. Kamu hastanelerinde, özel diş merkezlerinde ve özel sağlık kuruluşlarında istihdam imkânı bulunmaktadır. Bölüm mezunları Dikey Geçiş Sınavı ile Sağlık Yönetimi bölümüne geçebilmektedir.

Ağız ve diş sağlığı bölümü, Sağlık Bakanlığı atamalarında nispeten iyi durumdadır. 2020 yılı atamalarında Ağız ve diş sağlığı teknikeri için 91 kadro açılmıştır. En düşük 83.002 puanla alım yapmış ve aday Sultangazi Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’ne atanmıştır. 2019 yılı atamalarında da 91 atama yapılmış ve İstanbul Ataşehir Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’ne atanan aday 83.783 ile en düşük atama puanına sahiptir. 2023 hedeflerini incelediğimizde ağız ve diş sağlığı teknikerliği ile ilgili 20 bin alım planlanmaktadır.

Mevcut atamalar ve Bakanlık hedefleri dikkate alındığında ağız ve diş sağlığı bölümü, öğrencilerine umut veren bölümler arasına girmektedir.

Diş Protez Teknolojisi

Bireylerin dişlerinde meydana gelen görünüş ve hareket bozukluklarını gidermek ve doğal haline kavuşturmak amacıyla diş hekimleri tarafından bir dizi diş ve çene protezi uygulaması yapılmaktadır. Diş protez teknolojisi bölümü, uygulamalar esnasında diş hekimlerine yardımcı olacak ve süreci takip edecek diş teknikerleri yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Bu manada protezlerin ölçümünü yapmak, hastanın durumuna göre protez modelini ayarlamak, temizliklerini yapmak gibi görevleri üstlenirler.

Diş protez teknolojisi bölümü, 78 üniversitenin eğitim programında bulunmaktadır ve toplamda 3 bine yakın kontenjanı vardır.  2020 tercih tablosuna göre 17 üniversitede yeni açılmıştır. Bu bölümlerden mezun olanlar diş protez teknikeri unvanını almaktadır. Bu bölümden mezun olan DGS ile devlet ve vakıf üniversitelerindeki Sağlık Yönetimi bölümünün örgün eğitimine geçebilmektedir.

Diş protez teknolojisi bölümü, özel sektördeki iş alanlarının yanısıra devlette de ataması olan bir bölümdür. 2020 yılında 19 diş protez teknikeri alımı yapılmış, en düşük puanlı alım 76.85594 puan ile Eyyübiye Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’ne olmuştur. 2019 yılındaki atamada ise 77 diş protez teknikeri alınmıştır.

Bu bölümün en büyük avantajı, özel nitelikli bir kadro olduğu için diğer ön lisans programlarından alım yapılmamasıdır. Ayrıca Sağlık Bakanlığı’nın gelecek hedeflerinde diş protez teknolojisi belirtilmektedir. Bu bakımdan ön lisans adayları bakımından değerlendirilebilir bir bölüm olduğu kanaatindeyim.

İlk ve Acil Yardım 

Bazı kaynaklarda paramedik olarak belirtilen İlk ve Acil Yardım Programı, asıl tedavi öncesinde acil hizmete başvuran hasta ya da kazazedeler için kurtarma, yardım ve bakım hizmeti sunabilecek, bu müdahaleler esnasında soğukkanlı davranabilecek ve ilk tespiti yaparak hastaya doğru tedavinin uygulanmasını sağlayacak nitelikli elemanlar yetiştirmeyi amaçlamaktadır.

İlk ve Acil Yardım programı için ücretsiz, burslu ve yarı burslu gibi seçenekler dahil olmak üzere 2020 tercih rehberinde 326 farklı seçenek bulunmaktadır ve toplamda 10 bini aşkın yerleştirme yapılmaktadır. 50 tane farklı programın bu sene açılması da oldukça ilgi çekicidir. İlk ve Acil Yardım Bölümü mezunları Paramedik unvanını kazanmaktadır. Dikey Geçiş Sınavı ile geçilebilecek bölümler şöyledir:

• Acil Yardım ve Afet Yönetimi
• Hemşirelik
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

İlk ve Acil Yardım, 2020 KPSS atamalarında 616 kadro ile oldukça yüksek alım rakamına ulaşmıştır. En düşük puan 85.512 ile Esenyurt 14 Nolu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonu atamasında olmuştur. 2109 yılındaki atamalarda ise İlk ve Acil Yardım Bölümü, 617 kadroya ulaşmıştır. Sağlık Bakanlığı’nın 2023 Vizyon Belgesinde acil yardım ve ambulans hizmetlerinin geliştirileceği belirtilmektedir.

Düzenli olarak alım yapılması bakımından İlk ve Acil Yardım Bölümü avantajlıdır. Ancak tercih yaparken bölümün mezun sayısının yüksek olduğu unutulmamalıdır. Nitekim atamam puanlarının 85’ten aşağı düşmemesi rekabetin yüksek olduğunu göstermektedir. Müacedeleci, KPSS için çalışmayı göze alan arkadaşlar için değerlendirilebilir durumdadır. 

Tıbbi Laboratuvar Teknikleri

Tıbbi Laboratuvar Teknikleri bölümü; hastane, sağlık kuruluşu ve özel firmalarda hekimler ya da ilgili uzmanlar tarafından istenilen analizleri yapan, laboratuvar cihazlarından sorumlu olan, tahlillerin yapıp tasnif eden nitelikli eleman yetiştirmek üzere faaliyet göstermektedir.

2020 tercih rehberine bakıldığında Tıbbi Laboratuvar teknikleri bölümü için 224 farklı program bulunmaktadır. Bu bölümler yaklaşık 8 bin öğrenci almaktadır. Bölümlerden mezun olanlar Laboratuvar Teknikeri unvanı almaktadır.

Dikey Geçiş Sınavı ile geçiş yapılacak bölümlerin listesi şöyledir:

• Biyoloji
• Tıbbi Laboratuvar Teknikleri Biyomühendislik
• Biyoteknoloji
• Biyoteknoloji ve Moleküler Biyoloji
• Genetik ve Biyomühendislik
• Hemşirelik
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

2020 KPSS atamalarında tıbbi laboratuvar teknikleri bölümüne 392 kadro açılmış, 80.474 puan ile Haydarlı İlçe Devlet Hastanesi’ne atanan aday taban puanı oluşturmuştur. 2019 yılındaki atamalarda ise toplamda 641 alım yapılmıştır. Alım sayısı bakımından tıbbi laboratuvar teknikleri mezunlarının umudu vardır. Yine vizyon belgesinde laboratuvar hizmetlerin yürütülmesine ilişkin iyileştirme hedefleri vardır. Buna rağmen bölümün oldukça fazla sayıda mezunu bulunmaktadır ve bu kontenjanlarla devam edildiğinde önümüzdeki 3 yıl içerisinde fazladan 30 binin üzerinde mezun olacağı tahmin edilmektedir.

KPSS için kendisine güvenen adaylar için tıbbi laboratuvar teknikleri bölümü idealdir, ancak sınav kaygısı korkusu bulunup da devlet kadrosu isteyenler için zorlu bir bölüm olduğunu düşünüyorum.

Optisyenlik

Optisyen, göz bozukluğu yaşayan hastalara göz doktoru tarafından verilen reçete doğrultusunda gözlük camı ve çerçevesini hazırlayan meslek dalıdır. Yanlış gözlük kullanımını engellemek ve göz bozukluklarını gidermek amacıyla açılan Optisyenlik bölümü, gözlük camları ve çerçeveleri konusunda uzmanlaşmış personel yetiştirmeyi amaçlamaktadır.

2020 tercih rehberinde 155 farklı Optisyenlik bölümü yer almaktadır. 24 yeni bölümün açıldığı, 2019 yerleştirmesinde özel üniversitelerde kontenjanın dolmadığı görülmektedir. Yine Karamanoğlu Mehmet Bey, Hatay Mustafa Kemal ve Batman Üniversitelerinde Optisyenlik bölümü kontenjanının dolmadığı göze çarpmaktadır. Optisyen unvanı alan mezunlar DGS ile aşağıdaki 4 yıllık bölümlere geçebilmektedir:

• Fizik
• Fizik Mühendisliği
• Optik ve Akustik Mühendisliği

Ne yazık ki Optisyenlik bölümü kamu ataması bakımından zayıftır ve hatta unutulan bölüm olarak lanse edilmektedir. Bu nedenle iş olanakları bakımından öğrenciler için kara tablonun çizildiği bölümlerden birisidir.

Ortopedik Protez ve Ortez

Ortopedik protez ve ortez bölümü, hayati nitelikte olan, yaşam kalitesine odaklanan ve özel bir alanı içeren programdır. İnsan vücudunda kaza, hastalık gibi sebeplerle oluşan ya da doğuştan gelen uzun eksikleri olabilmektedir. Bu bölüm mezunları kişinin uzuv eksikliği doğrultusunda yapay organ ya da destekleyici cihazların bağlantı ve ayarlarından sorumludur.

Ortopedik protez ve ortez bölümü, 33 farklı programla 2020 tercih rehberinde yerini almıştır. Çoğu vakıf üniversitesinde ilk kez açılan bölümde, 2019 yerleştirmesinde kontenjan boşlukları yaşanmıştır. Ortopedik protez ve ortez teknikeri unvanı ile mezun olan öğrenciler, DGS ile aşağıdaki  bölümlerinin örgün eğitimlerine geçebilmektedir:

Biyomedikal Mühendisliği,

FTR

Ortez-Protez

2020 yılı KPSS verilerini incelediğimizde 2020/5 atamasında 111 ortopedi teknikeri alımı yapıldığını, en düşük atama puanının 72,92829 olduğunu, adayın Tekirdağ Devlet Hastanesi’ne atandığını, 2020/4 atamasında ise 56 alım yapıldığı, ortopedik protez ve ortez bölümü mezunlarının en düşük 75.241 puan ile Harakani Devlet Hastanesi’ne atandığını, 2019 yılının ise 121 atama ile kapattığını görmekteyiz.

Düzenli olarak alım yapılması nedeniyle kısmen iyi olan bir bölüm olsa da halen mevcut mezunların fazlalığı bölüm mezunlarını sıkıntıya sokmaktadır. Bu nedenle ortopedik protez ve ortez bölümü, iş olanakları bakımından kısıtlı görünmektedir.

Tıbbi Görüntüleme Teknikleri

Tıbbi görüntüleme teknikleri bölümü, canlılarda bulunan hastalıkların teşhis edilmesi için tıbbi cihazlar vasıtası vasıtasıyla teşhise yardımcı eleman yetiştirmeyi amaçlayan bir programdır. Bölüm mezunları cihazda yapılan kontrol sonrasında gerekli raporları hazırlar ve ilgili merciiye gönderir. Kamu hastaneleri, üniversite hastaneleri, özel hastaneler, poliklinikler ve tıp merkezlerinde çalışabilirler.

Tıbbi görüntüleme teknikleri bölümü, 2020 tercih rehberinde 225 farklı programla gösterilmektedir. Geçen sene kontenjanlar dolmamasına rağmen bu sene 28 yeni program açılmıştır. Tıbbi görüntüleme teknikeri unvanı ile mezun olan adaylar, DGS ile aşağıdaki bölümlere devam edebilmektedir:

• “Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri,
• Hemşirelik”

2020/4 atamalarında 410 kadro açıldığı, en düşük puanın 85.53620 olduğu, Sultangazi İlçe Devlet Hastanesine atandığı, 2020/5 atamalarında 564 kadro verildiği, en düşük puanın 81.335 olduğu, adayın Çankırı Ağız ve Diş Sağlığı Merkezi’ne atandığı, 2019 yılında ise 647 tıbbi görüntüleme teknikleri bölümü mezununun atamasının yapıldığı görülmektedir.

Atama bakımından yüz güldüren bir bölüm olsa da mezun sayısının fazlalığı ve sürekli yeni bölümlerin açılması üzerinde düşünülmesi gereken bir konudur. Bu bakımdan öncelikle alternatiflerin değerlendirilmesi daha doğru olacaktır.

Radyoterapi

Radyoterapi bölümü, Kansere yakalanan hastalarının tedavisinde uygulanan radyoterapi yöntemini başarılı ile uygulayabilecek ve onkoloji hizmetlerinde hekimlere tam destek verebilecek bilgili, ilgili ve disiplinli öğrenciler yetiştirmeyi amaçlıyor. Bu bölüm öğrencileri yeni nesil cihazları başarılı ile kullanabilecek donanıma ulaşıyor, vücut filmleri ve ışın tedavilerinde görev alıyor.

Yayınlanan 2020 tercih rehberinde 75 farklı radyoterapi bölümü programı bulunuyor ve 2 binden fazla kontenjan içeriyor. Dolmayan kontenjanlar ve yeni açılan bölümler 200 senesinde de can sıkıyor. Radyoterapi teknikeri olarak mezun olan öğrenciler DGS ile şu bölümlere devam edebiliyor:

• Hemşirelik
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

2020/5 KPSS atamasında 24 radyoterapi teknikeri kadrosu açılmış, Trabzon Kanuni Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne atanan aday, 80,90452 puan ile taban puanı oluşturmuştur. 2020/4 atamasında ise 17 kadro açılmış, 82,493344 taban puan ile Sivas Numune Hastanesi’ne yerleştirme yapılmıştır. Atama sayısının azlığına rağmen kontenjanların fazlalığı, bölümün geleceği hakkında kara tablo çiziyor.

Odyometri

Odyometri bölümü, işitme sorunu yaşayan kişilere gerekli testleri uygulayarak onların işitme derecelerini tespit eden, işitme cihazlarının üretimi ve tasarımında görev alan, hekimlere yardımcı personel yetiştirmeyi amaçlayan sağlık ön lisans programıdır. Tonal, vokal, objektif ve çocuk odyometri şeklinde 4 ana dala ayrılmaktadır.

2020 Tercih Rehberi’nde 99 farklı Odyometri bölümü bulunuyor. 17 bölüm ilk kez açılırken 2019 yılında kontenjanların dolmadığı görülüyor. Vakıf üniversiteleri kontenjan doldurmakta zorlanırken devlet üniversiteleri nispeten daha dolu görünüyor. Odyometri teknikeri unvanı ile mezun olan öğrenciler DGS sonrasında aşağıdaki lisans programlarına geçiş yapabiliyor.

• Fizik Mühendisliği
• Fizik
• Optik ve Akustik Mühendisliği
• Odyoloji
• Özel Eğitim Öğretmenliği

2020/4 atamalarında odyometri teknikeri pozisyonu için 49 kadro açılmış, 84.106 taban puanlı aday Şırnak Devlet Hastanesi’ne atanmıştır. 2020/5 atamalarında ise 54 kadro verilen Odyoloji bölümü, 83.23478 taban puanla kapatmış ve Turhal Devlet Hastanesi’ne ataması yapılmıştır. Bölüm mezunları kamu atamalarında 4100 TL Maaşla işe başlamaktadır.

Bölümün kontenjanları ile atama rakamları kıyaslandığında yeterli iş potansiyelinin olmadığını ve Odyoloji bölümünün önünün kapalı olduğunu düşünüyorum. 

Ameliyathane Hizmetleri 

Ameliyathane hizmetleri bölümü, ameliyat öncesi ve sonrasında hasta, hasta yakını, ameliyathane ve hekim bakımından gerekli hazırlıkları yapan, cerrahi operasyonların sorunsuz şekilde geçmesini sağlayan personeller yetiştirmeyi amaçlamaktadır. Ameliyat, birçok riski barındırdığından ve hata kabul etmediğinden Ameliyathane hizmetleri bölümü öğrencilerinin disiplinli olması, işini sevmesi ve kendini geliştirmesi gerekmektedir.

2020 yılı Tercih Rehberi’nde 156 ayrı ameliyathane hizmetleri programı bulunmaktadır. 4 binden fazla kontenjanın yanında 2020 yılında yeni programlar açılmıştır. Ameliyathane hizmetleri teknikeri unvanı ile bölümlerinden mezun olan adayların Dikey Geçiş Sınavı ile geçebileceği örgün bölümler şunlardır:

• Acil Yardım ve Afet Yönetimi
• Hemşirelik
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

Ameliyathane hizmetleri bölümü için KPSS 2020/4 atamasında 69 kadro açılmış, İstanbul Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Cerrahisi’ne atanan aday 82,73019’luk puanı ile taban puanı oluşturmuştur. 2020/5 atamalarında ise 36 kadro belirlenmiş, 82,14977 puanı alan aday Oltu Devlet Hastanesi’ne yerleşmiştir.

Ameliyathane hizmetleri bölümü, Sağlık Bakanlığı Vizyon Belgesi içerisinde kendine yer bulmuştur ve bu doğrultuda planlı bir atama yapılması olacaktır. Bu nedenle şimdilik ataması az olsa da bölüm gelecek vadetmektedir.

Anestezi

Ameliyathane hizmetleri bölümü ile kardeş olan bölümlerden birisi olan Anestezi bölümü, ameliyata alınacak olan hastanın acı çekmemesi için uyutma-uyuşturma işlemlerini yapacak yardımcı personel yetiştirmektedir. Özel nitelikli bir bölüm olduğundan mezunlar sadece bu alana yönelik işlerle uğraşmaktadır.

Anestezi bölümü, 2yıllık ön lisans programı olarak 2020 tercih rehberinde 231 satırda kendisine yer bulmaktadır. Ücretli, burslu ve yarı burslu tercihleri bulunan bölüm, özellikle sağlık alanındaki vakıf üniversitelerinde yoğun talep görmektedir. Anestezi teknikeri olarak mezun olan öğrencilerinin düşünebileceği DGS bölümleri şunlardır:

• Acil Yardım ve Afet Yönetimi,
• Hemşirelik,
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

KPSS 2020/4 atama tablosu analiz edildiğinde, Anestezi bölümü 409 kadro ile temsil edilmiştir. 84,416 Taban Puanı ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi Sultan Abdülhamid Han Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne atama yapılmıştır. 2020/5 atamalarında ise anestezi bölümü 630 kadroya ulaşmış, 81,960 taban puanı ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi M. Akif Ersoy Göğüs Kalp ve Damar Cerrahisi’ne atama yapılmıştır. Yeni atanan bir anestezi teknikeri 3.775 TL maaş almaktadır.

2023 Vizyon Belgesi’nde 2023 yılına kadar 10500 atama yapılması planlanmaktadır. Ancak aynı yıla kadar 30 binden fazla aday olacağı için Anestezi bölümü iş sorunu yaşatacak gibi görünmektedir.

Diyaliz

Diyaliz bölümü, böbrek yetmezliği nedeniyle düzenli olarak tedavi görmesi gereken hastalara uygulanacak tedavide kullanılacak cihazdan sorumlu personeller yetiştirir. Günümüzde ardı ardına açılan diyaliz merkezleri nedeniyle özel iş sahası da bulunan bölüm, oldukça revaçtadır.

2020 yılı Tercih Rehberi’nde 122 program açılmıştır. Bunlardan 25 tanesi devlet üniversitesidir. Sinop, Bingöl ve Siirt Üniversiteleri’nde yeni diyaliz bölümü kurulmuştur ve toplamda 120 kontenjan içermektedir. Diyaliz teknikeri unvanı ile bölümden mezun olan adaylar DGS ile aşağıdaki bölümleri düşünebilmektedir:

• Hemşirelik
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

KPSS 2020/4 atamalarında Diyaliz bölümü için 88 kadro tahsis edilmiş, 82,484 taban puanı ile Aşkale İlçe Devlet Hastanesi’ne yerleştirme yapılmıştır. 2020/5 atamalarında 70 diyaliz teknikeri alımı yapılmış, 81,63475 taban puanı ile Başakşehir Şehir Hastanesi’ne yerleştirme yapılmıştır. Özel sektörde çalışan diyaliz teknikeri asgari ücret üstü maaş alırken tecrübesine göre bu ücret 3.000 üzerine çıkmaktadır. Kamuda ise en düşük maaş 4.100 TL’dir.

Sağlık Bakanlığı 2023 Vizyon Belgesi’ne göre diyaliz bölümü için 6.300 alım yapılması planlanmaktadır. Ancak belgenin yayınlandığı 2016 yılı tarihinde dahi 2300 fazlalık varken o günden bu yana hem yeni mezunlar oluşmuş hem de kontenjan sayısı arttırılmıştır. Bu bakımdan diyaliz bölümü hem kamu hem de özel sektör bakımından iş olanakları dar bir program ön plana çıkmaktadır.

Elektronörofizyoloji

İki yıllık sağlık bölümleri içerisinde araştırmacı bireylere en çok ihtiyaç duyulan bölümlerden birisi olan Eelektronörüfizyoloji bölümü, beyin hastalıklarına odaklanmaktadır. Bölümün amacı beyin hastalıkların tespit edilebilmesinde görev alacak personelleri yetiştirmektir.

2020 yılı Tercih Rehberi’nde 10 ayrı programı bulunan elektronörofizyoloji bölümünün 500 kontenjanı bulunmaktadır. Trakya Üniversitesi’nde bölümün yeni açıldığı ve ilk defa öğrenci alacağı görülmektedir. Bölüm mezunları elektronörofizyoloji  teknisyeni unvanı ile mezun olmaktadır ve Dikey Geçiş Sınavı kapsamındaki lisans bölümleri listesi şöyledir:

• FTR
• Hemşirelik
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

KPSS 2020/4 atamalarında 16 kontenjan açılmış, elektronörofizyoloji bölümü mezunu 83,075 taban puanı ile Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne sağlık teknikeri unvanı ile atanmıştır. 2020/5 atamalarında ise 11 kadro açılmış olmakla 82,67160 taban puanı ile yine Erzurum Bölge Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne yerleştirme yapılmıştır. Elektronörofizyoloji mezunları kamuda 4100 TL maaşla işe başlamaktadır.

Sağlık Bakanlığı 2023 Vizyon Belgesi’nde elektronörofizyoloji teknikerliği için 2000 istihdam hedefi koymuş ve 1.250 arz oluşacağını belirtmiştir. Mevcut kontenjanların da çok yüksek olmadığı düşünüldüğünde elektronörofizyoloji bölümü önümüzdeki 5 yıl için yeterli istihdam imkanına sahiptir.

Çevre Sağlığı

Çevre sağlığı bölümü, çevremizin kirlenmesine ve dolayısı ile insan yaşamının olumsuz etkilenmesine sebep olan sorunları irdeleyerek olası çözüm yollarını üretmeyi amaçlayan, bunu uygulamaya koyacak elemanlarını yetiştiren, araştırmacı bir programdır.

Çevre Sağlığı bölümü için 2020 yılı Tercih Rehberi’nde 13 farklı üniversite kontenjan açıklamıştır. Bölümün toplam kontenjan sayısı 402’dir. Yeni açılan bölümlerde yeterli sayıda kontenjan bulunmaktadır. Çevre Sağlığı Teknikeri olarak mezun olan öğrencilerin örgün DGS bölümleri ise şöyle sıralanmaktadır:

• Biyoloji
• Çevre Mühendisliği
• Hemşirelik
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

KPSS 2020/4 atamalarında çevre sağlığı bölümü için 110 kontenjan ayrılmıştır. En düşük puanla atanan çevre teknikeri 70,88045 puan almış ve Erzurum Tekman Toplum Sağlığı Merkezi’ne atanmıştır. 2020/5 atamalarında ise kadro sayısı 54’e düşmüş, 70,39480 taban puanlı aday Siirt Pervari İlçe Sağlık Müdürlüğü’ne atanmıştır. Sağlık Bakanlığı açıklamalarında, vizyon belgesinde ve diğer kaynaklarda bölümün geleceği ile ilgili bir açıklama yer almamaktadır.

Şu anda kontenjana göre yeterli sayıda atamaya sahip olan bölümün ileride nasıl bir rota çizeceği kestirilememektedir. Çevre sağlığı bölümü bu nedenle öğrenciler için güvenli liman değildir.

Patoloji Laboratuvar Teknikleri 

Patoloji laboratuvar teknikleri bölümü, hekimlerin gönderdiği vücut sıvısı ve doku örnekleri üzerinde titiz bir mikroskobik inceleme yaparak, materyaller ile ilgili istenilen çözümlemelerini yapacak personelleri yetiştirir. Bu anlamda bölüm mezunları, kan, tükürük, deri, doku gibi parçalarla çalışmaktadır.

Patoloji laboratuvar teknikleri bölümü, 2020 Tercih Rehberi’nde 67 farklı programa yayılmış olmakla toplamda 1917 kontenjanı bulunmaktadır. Patoloji teknikeri unvanı ile mezun olan öğrencilerin DGS bölümlerini şöyle sıralayabiliriz:

• Biyoloji,
• Biyomühendislik,
• Biyoteknoloji,
• Biyoteknoloji ve Moleküler Biyoloji,
• Genetik ve Biyomühendislik,
• Hemşirelik
• Hemşirelik ve Sağlık Yönetimi
• Moleküler Biyoloji ve Genetik

2020/4 KPSS atamalarında 38 Patolojik Anatomi Teknikeri kadrosu açılmış, Yüksekova Devlet Hastanesi’ne yerleşen adayın puanı olan 81,423 taban puan olmuştur. 2020/5’te patolojik laboratuvar teknikeri unvanı ile 8 kadro açılmış, 81,39879 taban puan ile Manisa Merkezefendi Devlet Hastanesi’ne yerleştirme yapılmıştır. 2020/8 atamalarında ise 14 patolojik anatomi teknikeri alımı yapılmış, 80,689 taban puan ile Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İ. Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne atama gerçekleşmiştir.

Patolojik laboratuvar teknikerliği bölümü için Sağlık Bakanlığı hedeflerinde herhangi bir ibare yoktur. Kısmi atama olsa da öğrenciler için sürprizler barındıran bir program olduğunu düşünüyorum.

Otopsi Yardımcılığı

Otopsi yardımcılığı bölümü, Adli Tıp Kurumları başta olmak üzere otopsi yapılan sağlık kurumlarında Adli Tıp Uzmanı ve adli personele yardımcı olacak personel yetiştirmektedir. Buradan mezun olan bireyler, otopsi ilkeleri ve teknikleri hakkında yeterli donanıma sahip olmaktadır. Niteliğin artması ile adli raporlamalarda da gelişme görülmektedir.

Otopsi yardımcılığı bölümü, 2020 Tercih Rehberi’ne göre sadece 6 üniversitede bulunmaktadır. Üsküdar, İstanbul Gelişim ve Doğuş Üniversiteleri bölümü içeren vakıf üniversiteleridir. Karabük, Fırat ve Sağlık Bilimleri Üniversiteleri de otopsi yardımcılığı bölümü bulunan devlet üniversiteleridir. Toplam kontenjan 324’tür. Doğuş Üniversite ilk kez bu sene öğrenci almaktadır. Otopsi teknikeri olarak mezun olan adaylar;

• Hemşirelik,
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri lisans bölümlerine DGS sonucunda geçebilmektedir.

Otopsi yardımcılığı bölümü için KPSS 2020/5 döneminde adli tıp teknikeri unvanı ile 24 kadro açılmıştır. 72,73028 taban puanı alan aday RTEÜ Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne atanmıştır. 202074 atamasındaki kadro sayısı ise 10’dur ve 75,53427 taban puan ile Hakkâri Devlet Hastanesi’ne atama gerçekleşmiştir. 2019 yılında toplamda 30 kadroya atama yapılmıştır. Otopsi yardımcılığı bölümü mezunları 4100 TL maaş ile işe başlamaktadır.

Sağlık Bakanlığı Vizyon Belgesi’nde 260 atama yapılması öngörülmektedir. Buna karşılık bölümün verdiği mezun sayısı 450’yi bulacaktır. Arada 190 mezunun işsiz kalma riski bulunsa da otopsi yardımcılığı bölümü öğrenciler için nispeten umut aşılayan bir bölümdür.

Perfüzyon Teknikleri 

Perfüzyon teknikleri bölümü, kalp damar hastalıkları alanında çalışacak, cerrahi operasyonlarda kalp hastasında oluşabilecek dolaşım bozukluklarını giderici cihazları kullanacak, nefese yönelik destek ünitelerini çalıştıracak, gerektiğinde kalbi durdurucu ilaçları enjekte edecek personeller yetiştirmek için kurulmuştur.

Perfüzyon teknikleri bölümü için 2020 tercih rehberinde çoğunluğu ö<el üniversite olmak üzere 402 kontenjan bulunmaktadır. Perfüzyon teknikeri olarak mezun olan öğrenciler Dikey Geçiş Sınavı’na girerek aşağıdaki bölümleri okumaya hak kazanabilirler:

• Hemşirelik
• Perfüzyon
• Hemşirelik ve Sağlık Yönetimi

Bölümün kamu atamalarına bakıldığında son yıllarda açılan kadroların genellikle 4 yıllık Perfüzyon bölümlerine ait olduğu görülmektedir. 2020/4 atamasında 20 Perfüzyonist, 2020/5 atamalarında ise 9 perfüzyonist alımı gerçekleştirilmiştir. Önceki yıllarda ise ön lisans mezunlarında yoğun alım gerçekleşmiştir.

Sağlık Bakanlığı 2023 vizyon belgesinde ise 950 perfüzyonist alım hedefi yer almıştır. Son atamalarda ön lisans mezunları biraz es geçilmiş ise de iş koşulları ve DGS imkânı ile Perfüzyon teknikleri bölümü öğrenciler için kısmen umut verici görülmektedir.

Nükleer Tıp Teknikleri

Nükleer Tıp Teknikleri bölümü, hastalıkların doğru teşhisi ve buna göre uygun tedavinin sağlanması amacıyla, radyoaktif maddelerle çalışan, bunları hazırlayan, hasta üzerinde kullanabilen, sağlık cihazlarını kullanarak görüntüleme ve analiz yapabilen, tüm bunları yaparken radyasyon tehlikesine yönelik önlemleri alabilen personel yetiştirmeyi amaçlıyor.

Nükleer tıp teknikleri bölümü yaygın programlar arasında sayılmıyor ve 2020 tercih rehberinde sadece İstanbul Cerrahpaşa Üniversitesi ile İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi’nde bulunuyor. Toplamda 91 kişilik kontenjana sahip olan bölüm mezunları; FTR, Hemşirelik, Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri bölümlerine geçebiliyor.

Nükleer tıp teknikleri bölümü, ne yazık ki kamu atamalarında yokları oynuyor. Uzun yıllardır atama bekleyen nükleer tıp teknikerleri, çeşitli imza kampanyaları ile sesini duyurmaya çalışıyor. Sağlık Bakanlığı’nın 20 vizyon Belgesi’nde ve diğer kaynaklarda nükleer tıp teknikleri ile ilgili hedef açıklaması da yapılmıyor. Bu bakımdan geleceği karanlık bölümler içerisinde görüyorum, bölümün öğrenciler için riskli olduğunu düşünüyorum.

Fizyoterapi

Öğrenci alımı bakımından yoğun sağlık ön lisans programlarından birisi olan Fizyoterapi bölümü, çeşitli fiziki fonksiyonlarını yerine getiremeyen kişilere ses-ışık ve hareket teknikleri uygulayarak onların vücut fonksiyonlarının normal düzeye getirilmesi için çalışacak personeller yetiştirmeyi amaçlıyor. Kırılma, zedelenme, ağrı, fıtık, felç gibi olumsuzluklar fizyoterapinin ilgi alanına giriyor.

Fizyoterapi bölümü 2020 Üniversite Tercih Rehberi’nde 205 farklı program ile karşımıza çıkıyor. Toplamda 7340 kontenjanı bulunan bölümde, 34 yeni bölüm ve vakıf üniversitelerinde dolmayan bölümler de göze çarpıyor. Fizyoterapi teknikeri olarak mezun olan öğrencileri DGS ile FTR, Hemşirelik, Hemşirelik ve Sağlık Yönetimi bölümlerine geçilebiliyor.

Fizyoterapi teknikeri kadrosu için 2020/4 atamalarında 31 kontenjan ayrılmış, 88,014 taban puanı ile Harakani Devlet Hastanesi’ne atama yapılmıştır. 2020/5 atamalarında kadro sayısı 108’ çıkmış, 86.02845 taban puanı ile Başakşehir Şehir Hastanesi’ne yerleştirme gerçekleşmiştir. Fizyoterapi teknikerliği için Sağlık Bakanlığı, 2023 yılına kadar 3500 kadro ataması planlıyor.

Hedefler ve iş olanakları gayet yüksek olsa da lisans bölümünün bulunması ve mezun sayısının oldukça fazla olması nedeniyle fizyoterapi ön lisans programının iş riski bulunan bölümler içerisinde olduğunu düşünüyorum.

İş ve Uğraşı Terapisi

İş ve uğraşı terapisi bölümü, çeşitli sebeplerle vücudunda hareket kısıtlılığı bulunan hastalara uygulanacak işlemleri yerine getiren, bu bağlamda fizyoterapistlerin kontrolünde çalışan, rehabilitasyon programını takip eden sağlık personeli yetiştirmeyi amaçlıyor.

İş ve uğraşı terapisi bölümü, 2020 Üniversite Tercih Rehberi’nde 6 üniversitede bulunmaktadır. Toplamda 330 kontenjanı bulunan bölümden mezun olan iş ve uğraşı terapisi teknikeri unvanını alıyor ve DGS ile Ergoterapi, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, Hemşirelik, Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri lisans programlarına geçiş yapabiliyor.

İş ve uğraşı terapisi KPSS 2020/4 atamalarında 6 kadro alabildi ve 78,407 taban puan ile İstanbul iline yerleştirme yapıldı. 2020/5 atama döneminde ise 22 kadro açıldı ve 74,73161 taban puanı ile Tunceli Devlet Hastanesi’ne atama oldu.

3.000-7.000 arasında maaş alan iş ve uğraşı teknikeri için atama hedefi yokken ergoterapist ve ergoterapist teknikerliği bölümü için 3500 atama hedefi bulunmaktadır. Mevcut programlardaki öğrenci sayısı az olduğundan önümüzdeki 5 yıl için iş ve uğraşı terapisi bölümü mezunlarının kolay iş bulabileceğini düşünüyorum. En azından umut ve güven veriyor.

Engelli Bakımı ve Rehabilitasyon

Engelli bakımı ve rehabilitasyon bölümü, engelli bireylere yönelik bakım ve rehabilitasyon çalışmalarında nitelikli hizmet verebilecek, diğer personellerle uyumlu çalışarak engellilerin uyum düzey6ini arttırmak, onlara destek olabilecek becerilere sahip olacak, meslek sevgisi ile engellilere sıcak bir ortam sağlayacak personeller yetiştirmeyi amaçlıyor.

Engelli Bakımı ve Rehabilitasyon bölümü, 26 farklı üniversitede bulunuyor. Özel üniversitelerin en az olduğu bölümlerden birisi olarak dikkat çekiyor. Sadece Üsküdar ve Lefke Üniversitelerinde program bulunuyor. Bölüm toplamda 1354 örgün ve 1500 açık öğretim kontenjanı içeriyor. Engelli bakım ve rehabilitasyon teknikerleri, DGS ile aşağıdaki programlara geçebiliyor:

• Beslenme ve Diyetetik,
• Fizyoterapi ve Rehabilitasyon,
• Hemşirelik,
• Hemşirelik ve Sağlık Yönetimi

Engelli bakımı ve rehabilitasyon bölümü için son yıllarda özel KPSS kadrosu açılmıyor. Bölüm mezunlar ön lisans programları arasında ayrım yapmayan memur ve şoför gibi kadrolara atanabiliyor. Sağlık Bakanlığı’nın 2023 vizyon belgesinde de kadro hedefi yer almıyor. Bu açıdan bakıldığında engelli bakımı ve rehabilitasyon bölümü öğrenciler için asla güven vermiyor, gelecek ve iş kaygısı yaşatacak bölümler arasında görülüyor.

Eczane Hizmetleri

Ülkemizde eczane hizmetleri denilince akla hemen süpermarket mantığı ile çalışan eczaneler geliyor. Daha geniş bir anlam taşıyan eczane hizmetleri bölümü ise eczanelerin yanı sıra ilçe üretim ve dağıtım firmalarında çalışacak personeli de kapsıyor. Bölüm, ilaçlar ve etki alanları hakkında donanımlı olan hem kullanıcılar hem de satıcılar yeterli şekilde bilgilendirebilen uzmanlar yetiştirmeyi amaçlıyor.

Eczane hizmetleri bölümü, 2020 Üniversite Tercih Rehberinde 72 farklı program ile karşımıza çıkıyor. 2579 kontenjanı bulunan bölüm mezunları eczane teknikeri olarak mezun oluyor ve DGS ile

• Biyokimya,
• Kimya Mühendisliği ve Uygulamalı Kimya,
• Kimya Mühendisliği,
• Kimya bölümlerine geçiş yapabiliyor.

Eczane hizmetleri bölümü, KPSS atamalarında kadro bulabilmektedir. 2020/4 atama döneminde sağlık teknikeri unvanı ile 77 kadro açıldı, 69.249 taban puan ile Eruh Devlet Hastanesi’ne atama yapıldı. 2020/5 atama döneminde eczane hizmetleri bölümü 50 kadro bulabilmiş, 69.02897 taban puanı ile Arıcak İlçe Devlet Hastanesi’ne atama yapılmıştır. 2020/8 atama dönemindeki kadro sayısı 24 olmuş, atamanın taban puanı 75.845 olmuştur.

Sağlık Bakanlığı 2023 Vizyon Belgesinde 62.750 eczane teknikeri alımı hedefi koymuştur ve bu rakam arzın üstündedir. Bu bakımdan eczane hizmetleri bölümünün 2020 yılında tercih edilebilir olduğunu düşünüyorum.

Çocuk Gelişimi

Son yılların en çok tercih edilen bölümlerinden birisi olan çocuk gelişimi bölümü, çocukların fiziksel, sosyal ve psikolojik gelişimlerine ilginin artması ile değer kazanıyor. Çocukluk döneminde gelişimin izlenmesi, buna ilişkin aktivitelerin dizayn edilmesi ve uygulanması adına eğitim kurumlarında çalışacak bilgili, ilgili, nitelikli personeli yetiştirmeyi amaçlıyor.

Çocuk gelişimi bölümü, 2020 Üniversite Tercih Rehberinde 311 farklı programla temsil ediliyor. Kontenjan sayısı yeterli olan bölüme 28 yeni bölüm ekleniyor.  Hem devlet üniversitelerinde hem de özel üniversitelerde dolmayan çocuk gelişimi bölümleri de yeni öğrencilerini bekliyor. Bölümden mezun olanların geçiş yapabileceği 4 yıllık bölümler ise şöyle:

• Okul öncesi öğretmenliği,
• Özel eğitim öğretmenliği
• Sosyal hizmet

Çocuk gelişimi meslek yüksekokulu mezunları için KPSS kadrosu bulunmuyor. 2020, 2019 ve 2018 atamalarında ön lisans çocuk gelişimcileri için kontenjan verilmedi. Bunun yanında Sağlık Bakanlığının vizyon belgesinde de “üzgünüm ki” atama hedefi yer almıyor. Bu bakımdan çocuk gelişimi bölümünü öğrenciler için karanlık görüyorum ve asla tavsiye etmiyorum.

Çocuk Koruma ve Bakım Hizmetleri

Çocuk koruma ve bakım hizmetleri bölümü, devlet koruması altına alınarak “çocuk bakım evleri, çocuk yurtları, sevgi evleri, çocuk destek merkezleri” gibi kuruluşlarda kalan çocukların korunması, bakımı, eğitimi gibi konularda destek olacak yardımcı personel yetiştirmeyi amaçlıyor.

Çocuk koruma ve bakım hizmetleri bölümü, 2020 Tercih Rehberi’ne göre 6 üniversitede bulunuyor ve toplamda 305 kontenjan içeriyor. Devlet Üniversitesi olarak Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi ilk kez bu sene öğrenci kabul ediyor.

Mezun olanlar DGS ile “Çocuk Gelişimi ve Okul Öncesi Öğretmenliği” bölümlerine geçiş yapabiliyor.

Çocuk koruma ve bakım hizmetleri bölümü mezunları için KPSS kadroları kısıtlı seyrediyor. 2020, 2019 ve 2018 atamalarında kontenjan verilmedi. Son olarak 2017 yılında kontenjan verilen mezunlar, yeni kadrolar bekliyor. Bunun ana sebeplerinden birisi olarak lisans programlarından atama yapılması gösteriliyor. Bunun yanında Sağlık Bakanlığının vizyon belgesinde de “istenmeyen bir durum olarak” atama hedefi yer almıyor.

Bu veriler ışığında çocuk koruma ve bakım hizmetleri bölümü için yeterli istihdam içermediğini, mezunların yoğun işsizlik sorunu yaşadığını düşünüyorum ve mümkün olduğu müddetçe tercih edilmemesi gerektiğini düşünüyorum.

Sağlık Kurumları İşletmeciliği 

Sağlık Kurumları İşletmeciliği Bölümü, hızla büyüyen sağlık sektöründe sağlık kuruluşlarının yönetim kalitesini arttırarak hasta memnuniyetini arttıracak profesyonel sağlık yöneticileri yetiştirmeyi amaçlıyor. Pandemi döneminden sonra tüm sağlık kuruluşlarında nitelikli yönetici kadrosu arayışı sürüyor.

Sağlık kurumları işletmeciliği bölümü, 2020 Üniversite Tercih Rehberi’nde 108 farklı programla temsil ediliyor. 5903 örgün ve 4400 açık öğretim kontenjanı bulunuyor. Bölümden mezun olanlar aşağıdaki örgün programlara geçiş yapabiliyor:

• Sağlık Yönetimi,
• İşletme,
• İşletme Yönetimi

Sağlık kurumları işletmeciliği MYO mezunları KPSS kadroları bakımından dezavantajlı görülüyor. Genel kadrolar dışında sağlık yöneticiliği anlamında kadro bulunmuyor. Bunun yanında Sağlık Bakanlığı hedeflerinde bölüme ilişkin atama planları yer almıyor.

Bu nedenle DGS düşünmeyen, diğer KPSS kadrolarına üst düzey çalışmayacak ya da özel kuruluşlarda çabalamayacak adaylar için sağlık kurumları işletmeciliği bölümünün önünün kapalı olduğunu düşünüyorum.

Acil Durum ve Afet Yönetimi

Ülkemiz, deprem, sel, yangın gibi çeşitli afetlere açık bir konumdadır. Acil durum ve afet yönetimi bölümü, arzu edilmeyen bu durumlarda zararları azaltmak ve hızla telafi etmek amacıyla yetenekli, hızlı karar verebilen, azimli ve fedakâr personeller yetiştirmeyi amaçlıyor.

Acil durum ve afet yönetimi, 2020 Üniversite Tercih Rehberi’nde 1281 örgün 3.000 açıktan kontenjan bulunuyor. Acil durum ve afet teknikeri unvanı ile mezun olan bölüm öğrencileri; Dikey Geçiş Sınavı başarısı ile şu bölümlere geçiş yapabiliyor.

• Acil Yardım ve Afet Yönetimi,
• Hemşirelik,
• Hemşirelik ve Sağlık Hizmetleri

Acil durum ve afet yönetimi mezunları KPSS kadrolarında genellikle ARFF Memuru ile atanabiliyor. 2020/4 atamalarında 47 kadro bulabilen bölüm, 2019 yılında ise 3 kadro alabildi. Sağlık Bakanlığı belgeleri incelendiğinde bölüm ile ilgili olumlu izlenim bulunmuyor. Bu nedenle sadece 2 yıllık eğitim gören mezunların önünün kapalı olduğunu ve acil durum ver afet yönetimi bölümünün avantajlı bölümler arasında olmadığını düşünüyorum.

Sevgili arkadaşlarım, şimdiden tercih döneminin sizin için güzel bir gelecek getirmesini temenni ediyorum. Burada yer almayan programlar veyahut buradaki bilgiler ile ilgili sorularınız var ise mail kutusundan ya da yorum kısmında bana ulaşabilirsiniz.

Adalet Bölümü ile ilgili yazımız için buraya tıklayabilirsiniz:

Hukuk Fakültesi ile ilgili yazım için buraya tıklayabilirsiniz:

Teknoloji çağında küçük ya da büyük ölçekli olması fark etmeksizin bilgi teknolojilerinden yararlanmak işletmeler için oldukça önemlidir. Hizmet kalitesi, giderlerin minimize edilmesi, şirket iç disiplinin sağlanması ve rekabet gücünün arttırılması bakımından zorunlu olduğu söylenebilir. Bilgi teknolojilerinin işletmeler için sunduğu faydaları şöyle sıralayabiliriz:

• Bilgi teknolojileri, dijitalleşen dünyada firmaların daha kolay rekabet etmesini sağlar. Çünkü firmalar bilgi teknolojileri sayesinde rakiplerini yakından takip eder, ürün kalitesini arttırıp müşteri ilişkilerinin daha sağlıklı olmasını sağlar.
• İşletmenin teknolojik çağa ayak uydurması için gerekli donanımı içerir. İşletmenin hitap ettiği potansiyel müşterilerin genel profili çıkarılır. Hedef kitlenin deneyimleri ve değişen eğilimleri raporlanarak işletmenin faaliyetlerine yön verilir. Örneğin gençlere yönelik giyim satışı yapan firma genel gençlik trendlerini takip ederek ürünlerini ona göre uyarlar. 
• Bilgi teknolojilerini kullanan işletmeler yeni pazarlara açılır. Ulusal hatta küresel anlamda hizmet verebilir. Hızlı ve ucuz üretim ile daha stratejik bir rekabet gücüne ulaşır. Ülkemizin belli bir yerine faaliyet gösteren firma e-ticaret, depolama, kargo ve faturalandırma yazılımları sayesinde oldukça uzaktaki müşterilerine hizmet verebilir.
• Bankacılık, muhasebe ve vergi benzeri işletme faaliyetlerinin yürütülmesini kolaylaştırır. Zaman yönetimi ile işletmenin organizasyon becerisini ve karlılığını yükseltir. Bankalarda ya da vergi dairelerinde geçirilen zaman, işletme yönetimine ayrılır. Ayrıca makbuz benzeri çıktılar sanal ortamda saklanarak daha güvenli hale getirilir.
• Stok programlarında olduğu gibi işletme varlıkları kontrol edilebilir.  Ayrıca işletme çıktılarının kalite kontrolü hızlı, sabit standartlarda ve gerçekçi yapılır. İşletmenin girdi ve çıktı verimliliği belli zaman dilimlerinde ölçülebilir. Hantal olarak görülen klasik sayımlar yerine tek tuşla herhangi bir verinin kontrol edilebilmesi işletmenin zaman yönetimini ve karlılığını arttırır. Örneğin bir giyim firması stoğunda kalan kıyafetleri depoda tek tek saymak yerine uzaktan kontrol edebilme imkanına kavuşur.
• Personeller arası iş bölümünü sağlar ve yetkilendirme imkanı verir. Personeller anlık olarak denetlenebilir. Bunun yanında personellerin kendi aralarında iletişimin düzeyini arttırır. İşletmenin faaliyet maliyetini minimize eder. Bunları bir arada değerlendirildiğinde işletmenin genel performansını arttırır ve işletmenin verimliliğini yükseltir.

Hukuk Fakültesi Mezunu Ne İş Yapar?

ÖSYM’nin üniversite sınav sonuçlarını açıklamasının ardından adaylar, tercih araştırması yapmaya başladı. Eşit ağırlık puan türünde yüksek sıralama yapan adaylar hukuk fakültesi ile ilgili araştırma yapıyor. Hukuk fakültesi mezunu ne iş yapar, işsiz kalır mıyım, aylık ne kadar kazanırım, hukuk okumak zor mu gibi sorular adayların zihinlerini yoruyor. Yazımda hukuk fakültesi ile ilgili her türlü soruya cevap vermeye çalışacağım.

Hukuk Nedir?

En kısa tanımı ile hukuk, bir birey, toplum ve devletler ekseninde ilişkilerin nasıl olacağını düzenleyen, özgürlükleri garanti altına alıp gerekli kısıtlamaları ortaya koyan kuralların toplamıdır. Elbette insanın olduğu yerde bu kurallar ihlal edilecek ya da kişiler arasında hukuk normlarının yorumlanması esnasında anlaşmazlıklar ortaya çıkacaktır.

Hukuk fakültesi ise her türlü şartta toplumsal düzeni koruyan, anayasa ve kanunlar doğrultusunda hareket eden, mesleki etikten vazgeçmeyen, hayatını hukuk ve adalet doğrultusunda devam ettirmeyi borç bilen bireyler yetiştirmeyi amaçlamaktadır.

Hukuk Fakültesi Adayları Nasıl Olmalıdır?

Hukuk fakültesi seçmek ve dolayısı ile hukukçu olmak isteyen adayların sözel yetenekleri ve analiz becerileri yüksek olmalıdır. Disiplin, öz güven, diksiyon gibi nitelikler de hukukçularda bulunmalıdır. Mecelle ’de hakimin vasıfları sayılmıştır. Burada sayılan alim, bilgin, adil, doğru, hilesiz, dürüst, kendine güvenen, vakarlı, güvenilir gibi nitelikler hukukçuların tamamında aranmalıdır.

Hukuk Fakültesi Kaç Yıldır?

Hukuk okumak isteyen adayların merak ettiği hususlardan birisi de hukuk fakültesi eğitim süresidir. Ülkemizde hukuk fakültesi öğrencilerinin 240 AKTS’den oluşan derslerde başarılı olmaları gerekmektedir ve eğitim süresi 4 yıldır. Hukuk fakültelerinde hazırlık sınıfı yoktur, isteyen öğrencileri kendi inisiyatifi ile hazırlık sınıfına kaydolabilmektedir. Açıkçası ülkemizdeki çoğu üniversitede hazırlık eğitimi yeterli olmadığından böyle bir hamlenin doğru olmadığını düşünüyorum.

Hukuk Fakültesi Dersleri Nelerdir?

Hukuk dersleri üniversiteden üniversiteye değişmektedir. Özellikle seçmeli dersler noktasında ilgi çekici dersler olabilmektedir. Tüm fakültelerde okutulan genel nitelikli hukuk dersleri şöyledir:

• Türk Anayasa Hukuku
• Genel Kamu Hukuku
• Medeni Hukuk
• Devletler Hukuku Genel Hükümler
• Devletler Hukuku Özel Hükümler
• Borçlar Hukuku Genel Hükümler
• Borçlar Hukuku Özel Hükümler
• Ceza Hukuku Genel Hükümler
• Ceza Hukuku Özel Hükümler
• İdare Hukuk
• İdari Yargılama Hukuku
• Miras Hukuku
• İcra İflas Hukuku
• Ticaret Hukuku
• Kıymetli Evrak Hukuku
• Vergi Hukuku

Bu derslerin yanısıra üniversitelere göre oldukça farklı hukuk dersleri görmekteyiz. Bunlara sağlık hukuku, spor hukuku, tüketici hukuku, sigorta hukuku, deniz ticaret hukuku, internet hukuku, lojistik hukuku gibi dersleri örnek verebiliriz. Özellikle vakıf üniversitelerinin hukuk fakültesi müfredatında özel nitelikli derslerin daha çok olduğunu söyleyebiliriz.

Hukuk Fakültesi Mezunu Ne İş Yapar?

Hukuk fakültesi okurken hangi mesleği yapacağınız belli değildir. Daha doğru bir ifadeyle unvanınızı okul bittikten sonra seçtiğiniz meslek belirleyecektir. Hukukçu olmak diye bir meslek yoktur. Bu sadece sizin mezun olduğunu bölümü işaret eder. Adayların hukuk okumak istemelerinin ana sebebi bölüm mezunlarının oldukça fazla imkana sahip olmasıdır. Hukuk mezunlarının girebileceği meslekleri, giriş şartlarını ve muhtemel kazançlarını şöyle listeleyebiliriz.

Adli hakimlik:

Adalet Bakanlığı tarafından her yıl bir ya da iki kez Adli Hakimlik ve Savcılık sınavı açılmaktadır. Mesleğe kabul edilecek hâkim savcı sayısının üç kayı kadar aday mülakata çağrılmaktadır. Örneğin 500 kişi alınacak ise sınavda ilk 1500’e giren hukuk fakültesi mezunları Ankara’da yapılacak olan mülakata girebilmektedir. Mülakat sonunda başarılı olanlar ilan edilmektedir. Başarılı olan adaylar, adliye ve Adalet Akademisi stajlarından sonra kura ile görev yerlerine atanmaktadır. Güncel maaşlar dikkate alındığından en düşük hâkim maaşı 6.500 TL’dir. En yüksek hâkim maaşı ise 20 bin TL’yi aşmaktadır. Adli hakimler; ceza, icra, ticaret, aile, alacak, iş, tazminat gibi alanlarla faaliyet göstermektedir.

İdari Hakimlik:

Hukuk fakültesi mezunlarının girebileceği prestijli mesleklerden birisi de idari hakimliktir. İdari hakimlik için Adalet Bakanlığı için ayrıca sınav açılmaktadır ve kontenjanları farklıdır. Sınav, mülakat, eğitim, atama ve maaş konusunda yapılan açıklamalar idari hakimlik için de geçerlidir. İdari hakimler, vatandaş ile devlet arasında yaşanan uyuşmazlıklarla ilgilenir. Hukuk okumak konusunda farklılıkları olmasa da ülkemizde idari hakimler için genellikle “pijamalı hakimlik” ifadesi kullanılmaktadır. Çünkü idari davaların neredeyse çoğunluğunda vatandaş ile muhatap olunmaz ve dosya üzerinden karar verilir. İşten atılma, disiplin cezası, tayin, belediye zararları gibi işlemler idari hakimler tarafından çözümlenir.

Cumhuriyet Savcılığı:

Hukuk Fakültesi mezunlarının hayalini kurduğu bir diğer meslek gurubu ise cumhuriyet savcılığıdır. Hatta birçok lise öğrencisi cumhuriyet savcısı olabilmek umuduyla hukuk okumak istemektedir. (Arkadaşlar ülkemizde savcılık ile cumhuriyet savcılığı arasında fark olduğu düşünülmektedir. Ancak savcılık diye bir meslek yoktur. Mesleğin adı Cumhuriyet Savcılığı’dır). Cumhuriyet Savcılığı ile Adli Hakimlik sınavı aynıdır. Aynı kontenjan dahilinde alım yapılır. Sadece Adalet Akademisi’nin son s-döneminde Cumhuriyet Savcısı olmak isteyenler ayrılır ve ceza eğitimine odaklanır. Cumhuriyet Savcılar sadece ceza davaları ile ilgilenir. İşlenen suçları soruşturmak, suçlular hakkında dava açmak ve dava sonucunda göre temyiz etmek görevini üstlenirler. Cumhuriyet Savcılarının maaşları da adli hakimlikle aynıdır.

Avukatlık:

Hukuk fakültesi mezunlarının büyük çoğunluğu avukat olmaktadır. Mezun olduktan sonra 1 sene avukatlık stajı yapılır ve daha sonra avukatlık yapmaya başlanabilir. Boşanma avukatı, ceza avukatı gibi nitelemeler hukuki değildir. Çünkü avukatlar tüm davalarda görev alabilirler, böyle bir sınırlama söz konusu değildir. Fakültede gördükleri hukuk dersleri ile ilgili tüm davalar onların görev alanıdır. Ancak pratikte her konuyu hakkıyla bilmek mümkün olmadığından avukatlar belirli bir alanda çalışmayı tercih etmektedir. Örneğin sadece ceza davalarına odaklanan bir avukat, ceza yargılamaları ile ilgili tüm detaylara ve duruşma koşullarına hâkim olduğundan daha iyi bir sonuç alabilmektedir. Avukatlıkta maaş sınırı yoktur. Çünkü avukatlık serbest bir meslektir ve sizin bulduğunuz müvekkil sayısına göre değişmektedir. En düşük maaş olarak asgari ücretken bir davadan (toplu davalar) on milyonlar kazanmanız da mümkündür.

Kamu Avukatlığı:

Kamu kurumları çeşitli davalarda kendisini temsil etmesi amacıyla avukat alımı yapmaktadır. KPSS P3 puan türü ile girilen kamu avukatlığı maaşının iyi olması ve nispeten rahat iş koşulları sunması nedeniyle hukuk fakültesi mezunları için önemli bir alternatiftir. Kamu Hastaneleri Birliği, Devlet Su İşleri, Sosyal Güvenlik Kurumu, Bakanlıklar, TİKA gibi teşkilatlar kamu avukatı alımı yapan kuruluşlara örnektir. Kamu avukatlığı maaşları 4500 TL’den başlayıp 15 bin TL’yi aşmaktadır. Kamu avukatı olabilmek için hukuk fakültesi eğitiminden sonra avukatlık stajını da yapmak gerekmektedir. Kamu avukatı olarak atanan kişiler ayrıca serbest avukatlık yapamamaktadır.

Noterlik:

Noterlik, sadece hukuk fakültesi mezunlarının olabileceği meslekler arasındadır. Oldukça dolgun kazançlara sahip olan bu mesleğe girebilmenin şartları hukuk fakültesi bitirmek, noterlik stajı yapmak ve memurluk yeterliliğine sahip olmaktır. Noterlik stajı yerine 4 yılını avukat, hâkim ya da akademisyen olarak geçirenle de noterlik sırası alabilmektedir. Noterlik Belgesini alan herkese bir sıra verilmekte bu boşalan noter kadrolarına bu sıraya göre atama yapılmaktadır. Ülkemizde çoğu hukukçu noter sırası aldığı için şu an noterlik hayal gibi görünmektedir. Ancak yine de hukuk fakültesi bittikten sonra sıra almak avantajlıdır. 15-20 yıllık bir süre sonunda sıranız gelebilir ve boşalan ilçelerde noterliğe devam edebilirsiniz. Noterlik oldukça kazançlı bir meslektir ve hukuk okumak için katlanılan zorluklara değmektedir. Birinci sınıf noter olup da merkezi yerlerde çalışan noterlerin kazançları ortalama 150 bin düzeyindedir.

Kaymakamlık:

Hukuk fakültesi mezunları, İİBF mezunları ile kaymakamlık sınavına girebilmektedir. 35 yaşını geçmeyen hukuk mezunları ÖSYM tarafından düzenlenen Kaymakamlık sınavında 70 puan barajını ve mülakatı geçerek staja hak kazanabilirler. Kaymakamlar 2020 rakamlarına göre 12.712 TL maaş almaktadır.

Akademisyenlik:

Okumayı, araştırmayı, yazmayı, paylaşmayı ve eğitmeyi seven hukuk fakültesi öğrencileri için en güzel tercihlerden birisi de akademisyenliktir. Akademisyen olmak için üniversitede iyi ortalama yapmak zorunlu olmasa da önemlidir. En azından mülakatlarda tercih sebebidir. Hatta bazı üniversiteler akademisyen alımında en az 3.00 ortalamayı zorunlu kılmaktadır. Genel şartlar yüksek lisans, doktora ve yabancı dildir. Ülkemizdeki en düşük akademisyen maaşı 6.400 TL’dir.

Diğer:

Çoğu meslek grubu hukuk fakültesi mezunlarını işe kabul ettiğinden tüm meslekleri saymak mümkün değildir. Yukarıdaki genel nitelikli mesleklerin yanı sıra şirket avukatı, patent uzmanı, marka danışmanı, Sayıştay denetçiliği, İcra Müdürlüğü (ya da Yardımcılığı), marka uzmanı gibi meslekler de mevcuttur.

Hukuk Fakültesi Taban Puanları 2020 Nasıl?

Hukuk Fakültesi kontenjanlarının artması ve vakıf üniversitelerinde ardı ardına hukuk bölümlerinin açılması ile hukuk okumak biraz daha kolay hale gelmiş görünüyor. Hatta ücretli hukuk fakültelerinin kontenjanları dolmuyor. 125 bin hukuk sıralama sınırı içerisinde olmak kaydıyla vakıf üniversitelerinde tercih yapılabiliyor. 2019 yılında Yeditepe, Yakın Doğu, Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi, Ufuk Üniversitesi, Piri Reis Üniversitesi, Maltepe Üniversitesi, Altınbaş Üniversitesi ve daha birçok vakıf üniversitesinin kontenjanı dolmadığı için ücreti karşılığında hukuk fakültesi okunabiliyor.

Devlet üniversitelerinin hukuk fakültesi taban puanları 2020 sıralamaları için 2019 tercih kılavuzuna bakmak gerekiyor. Bu anlamda Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi 40.891 sıralamasıyla son sırada geliyor. Bu üniversiteyi Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi, Atatürk Üniversitesi ve Dicle Üniversitesi izliyor. Hukuk eğitimleri ile takdir toplayan bazı üniversitelerin sıralamaları ise şöyle:

KORONA SONRASI RİSKLER

Tüm dünyayı etkisi altına alan Covid-19 virüsü ile mücadele devam ederken Pandemi döneminden sonra hayatımızda nasıl bir değişiklik olacağına dair araştırmalar da devam ediyor. Özellikle İtalya, Almanya, İspanya ve Amerika gibi salgında ağır kayıplar yaşayan ülkelerde dönem sonrasına yönelik hazırlıklar yapılıyor ve ruhsa sağlığı alanında çalışanlarına büyük yük düştüğü ifade ediliyor. Hem haberlerden hem de kendi gözlemlerinden yola çıkarak pandemi sonrasında aşağıdaki sorunların yaşanacağını düşünüyorum:

Öncelikle Korona-Fobi olarak nitelendirildiği şekilde salgın döneminde ve sonrasında hapşırma, kusma, boğaz ağrısı, öksürme gibi problemlerde virüse yakalandım korkusu yaşayacağız.

Pandemi öncesinde gayet normal karşıladığımız ve basit ilaçlarla geçiştirmeye çalıştığımız öksürük ve ateşlenmelerde endişelenecek ve kendimizi dış dünyaya kapatacağız. Ya da soluğu en yakın sağlık kuruluşunda alacağız. Bu bakımdan uzunca bir süre yüksek düzeyde kaygı yaşayacağımızı düşünüyorum.

Bu sürecin nasıl atlatıldığına bakılmaksızın ileri ki yaşamımızda “temastan kaçınma sendromu” [1]yaşayacağımızı düşünüyorum.

Çünkü kendimde dahi ,en sevdiklerimi gördüğümde, otomatik bir şekilde ellerimi kenetleme gereği duyuyorum. Anne ya da babama sarılıp onları öptüğümde acaba yanlış mı yapıyorum diye düşünüyorum. Yine de Türk toplumu yapısı gereği sıcakkanlı ve bireysel bağlara önem verdiğinden bunun daha kolay atlatılacağını umuyorum.

Obsesif Kompulsif Bozukluklar içerisinde bulunan “temizlik hastalığı” vakalarında artış yaşanacağını öngörüyorum. 

Dışarıdan geldiğinde ellerini yıka, kıyafetlerini değiştir, kargo poşetlerini eve alma, marketten aldığın gıdaların paketlerini sil, eldivensiz hiçbir yere temas etme, sürekli dezenfektan kullan, kolonyayı ihmal etme gibi direktifler, hayatımızın merkezine yerleşti. Birçoğu normal hayatta da uygulanması gerekmesine rağmen pandemi döneminde bunların derecesi oldukça arttı ve yaygınlaştı. [2] Bu süreçten sonra da yatkın olan bireylerde temizlik hastalığı davranışının sıklaşacağını öngörüyorum.

Korona sonrasında yaşanacak en büyük problemlerden birisinin ekonomik problemler olduğu tartışmaya açık olmayan bir durumdur.

Dünyada milyonlarca kişi işini kaybetmiş ya da maaşlarında kesintiye gidilmiştir. Birçok iş yeri kapanmış, işine devam edenlerin ekonomik etkinliklerinde de önemli derecede azalmalar görülmüştür. Şimdilik devlet destekleri ile ayakta duran insanların dış destekler ile hayatlarını idame ettirmeleri imkansızdır. Dünyadaki fakirliğin artacak; insanların yaşam doyumu azalacaktır. Buna bağlı olarak depresyon, stres, kaygı gibi duyguları yaşanacaktır. [3]

Ekonomik sorunlara bağlı olarak çocukların gelişiminde aksaklıklar olacağını da tahmin ediyorum.

Açlığa uyum davranışı olarak çocukların organizması kendisini yavaşlatacak ve gelişim geriliği doğuracaktır. Hayat pahalılığın artması ve ailelerin alım gücünün düşmesi nedeniyle gelişim döneminde ihtiyaç duyulan birçok besine ulaşılamayacak, fiziksel ve ruhsal gelişimde yetersizlik görülecektir. [4]

Koronavirüs dönemi siyasal hayatta da önemli değişikliklere yol açacaktır.

Bu süreçte pahalılık karşısında mücadele eden, işsizliği önleyebilen, sağlık hizmetlerinde eşitliği sağlayan ülkelerde iktidarlar güçlenirken aksi bir davranışın görüldüğü ülkelerde toplumsal bir hareketlilik yaşanacaktır. Dip dalga [5] hareketlerinin ya da “Arap Baharı”[6] benzeri halk davranışlarının görüleceğini düşünüyorum. Son günlerde Amerika’da görülen eylemler de bunun bir başlangıcıdır.

Koronavirüs sonrasında öngörülen risklerle mücadele etmek gereklidir:

• Öncelikle yaşanacak ruhsal problemlerle ilgili psikolojik danışman, psikolog, sosyal hizmet uzmanı, çocuk gelişim uzmanı ve psikiyatr gibi destek hizmeti veren meslek gruplarından oluşan bağımsız bir topluluk kurulmalı ve bunlara gerekli finansman sağlanmalıdır. (Ülkemizde buna benzer bir grup oluşturulmuş ise de henüz bir sonuç yoktur). Bunlar, başta çocuklar ve ergenler olmak üzere riskleri tespit etmeli, yaş gruplarına göre ayırmalı, çeşitli topluluklarla birlikte hareket ederek onları sosyal hayata hazırlamalıdır.
• Normal düzeydeki vatandaşlarda hayat rutinlerinin devam etmesi, tedbirli olmak gerektiği ancak her şeyin ölçülü yapılmasının daha doğru olacağı düşüncesi geliştirilmelidir. Temizliğin gerekli olduğu ancak hangi davranışların virüs ile mücadelede etkisinin olmadığı detaylıca açıklanmalı ve yaygınlaştırılmalıdır. Örneğin, gereğinden fazla dezenfektan kullanımının zararlarından bahsedilmeli, faydalı organizmaları öldürdüğü gösterilmelidir.
• Ekonomik sorunlarla mücadele etmek için yeni iş sahaları oluşturulmalı, yeni çalışma standartları ile çoğu vatandaşın ortalama bir kazanca sahip olması sağlanmalıdır. Sosyal destekler arttırılmalı, sosyal desteklere önem veren kuruluşlara imtiyazlar tanınmalıdır. Sağlık hizmetlerine her vatandaşın eşit bir şekilde ulaşmasının önündeki engeller kaldırılmalıdır. (henüz ülkemizde böyle bir şikayet bulunmamaktadır ancak psikolojik destek noktasında bazı vatandaşların erişmesinin zor olacağı da kesindir.)

[1] Literatürde “temastan kaçınma sendromu “şeklinde bir terim yoktur. Söz konusu duygu durumuna bu kavramın uygun olacağını düşünmekteyim.

[2] OMO’nun reklamlarında sıkça duyduğumuz gibi çocuklar için “kirlenmek güzeldir”. Oysa Pandemi döneminde sokaktan uzaklaşan çocuklar, doğada kirlenmek bir yana dursun, evde ailelerin Koronavirüs direktiflerine maruz kalmaktadır. Doğrudan ya da dolaylı şekilde edindikleri bilgiler zihinlerine yerleşmektedir. Henüz 4 yaşında olan yeğenimin dezenfektan ve kolonya sürmeden beni eve almaması, kıyafetlerimi çıkarmamı istemesi, maskesiz gördüğü an hemen uyarması bunun en yakın örneğidir.

[3] Güler, 2005: 377-380

[4] Hatun, Etiler ve Gönüllü, 2003:253-255

[5] Siyasi bir terim olan dip dalga, seçmenlerin ya da ülkesine bağlı vatandaşların alternatifsiz olarak görülen ve oldukça güçlü olduğu varsayılan lider (veya hükümete) karşı olumsuz tavır takınması, seçimlerde onu tercih etmemesidir.

[6] Özgürlük mücadelesi ile Arap halklarının liderlerine karşı ayaklanmasıdır. 2010 yılında başlayan halk hareketleri sonrasında Tunus, Mısır, Libya, Yemen, Suriye ve Bahreyn’de tüm dünyada yankı uyandıran olaylar yaşanmıştır. Olaylar sonrasında Tunus, Mısır, Libya, Ürdün, Sudan ve Kuveyt’de iktidar değişikliği yaşanmıştır.