Wonder Filmi- Gelişim Kuramları Analizi

Filmin Özeti: Auggie Pullman; Treacher Sendromu ile dünyaya gelmiştir. İnsanlara göre farklı bir yüzü bulunan Auggie; görme, duyma gibi yetilerine yönelik birçok ameliyat geçirmiş olmasına rağmen yüzündeki ağır dezenformasyon iyileştirilememiştir. Bu görüntüsü nedeniyle insanlardan çekinen Auggie, hayatının büyük çoğunluğunu ailesiyle geçirmektedir. Astronot kaskı takarak insanlarla arasına mesafe koyan Auggie için en önemli şeyler köpeği ve Star Wars serileridir.

Wonder filmi, Auggie’nin okula başlaması ile geçirdiği psikolojik süreçleri ve mücadeleyi ele almaktadır.  Auggie, 5. Sınıfa geldiğinde örgün eğitime başlar. Çekinerek başladığı okulunda birçok uyum sorunu ile karşılaşan Auggie, akran zorbalığı karşısında zaman zaman yelkenleri indirse de en sonunda herkes tarafından sevilmeyi başarır. Wonder filmi, aslında Auggie’nin kendini kabul ettirme macerasıdır. Filmde insanların iç dünyasında yaşadıkları ve dışarıdan görünenin aynı olmadığını vurgulamak için bazı sahneler; ablası Olivia, ablasının arkadaşı Miranda ve Auggie’nin ilk arkadaşı Jack’in sesinden anlatılmaktadır.

Karakter Analizi:

  • Erikson Psikososyal Gelişim Kuramı:

Auggie Pullman; 10 yaşında olduğu için Erikson’un psikososyal gelişim kuramına göre 6-12 yaş aralığını kapsayan “Çalışkanlığa Karşı Aşağılık Duygusu” dönemindedir. Bu zamana kadar okula gitmeyen ve annesi tarafından eğitilen Auggie, okulda yeni öğrenmelere karşı meraklıdır. Dönemin özelliklerine uygun olarak Auggie, sevdiği fen bilimleri dersine ilgilidir ve arkadaşları tarafından kabul edilme isteği vardır. Auggie’nin derse katılması ve arkadaşı Jack’e kopya vermesi bu kapsamda değerlendirilmelidir. Yine rekabet önemlidir. Auggie’nin proje ödevine özenmesi ve kazanmak istemesi dönemsel özelliklerden birisidir.

Çocuğun başarı duygusunun gelişmesi için ailesi ve öğretmenlerinin desteği önemlidir. Özellikle Auggie’nin annesi başta olmak üzere ailesi onun eğitimine destek vererek onun özellikle fen bilimleri dersine başarılı olmasını sağlamıştır. Okulun başlangıcında Auggie’nin utanması, herkesin ondan iğrendiğini düşünmesi ve bu bakımdan kendisini yetersiz görmesi onun aşağılık duygusunu arttırsa da olumlu gelişmeler bunlardan fazladır.  Bilim projesini kazanan ve okul özel ödülünü alan Auggie, bu dönemi aşağılık duygusu edinmeden atlatmıştır.

Ablası Olivia ve Miranda ise “Kimlik Kazanmaya Karşı Kimlik Karmaşası” dönemindedir. Her ikisinde de gerçek ailelerindeki durum ile dış dünyada görünmek istedikleri durum arasında farklılık bulunmaktadır. Kimlik karmaşası yaşayan karakterlerin olaylara verdiği tepki oldukça farklıdır. Olivia, başlangıçta her şeyi olumsuz karşılayıp daha çok yalnızlığı seçerken Miranda kendisini akran dünyasına daha çok sokmaktadır. Her ikisinin de tiyatro topluluğuna girmesi, Erikson’a göre kimlik karmaşası yaşayan bireyin aidiyet kazanma düşüncesine yöneliktir. Ayrıca Erikson bu dönemdeki bireylerin dış güzelliklerini çok önemsediklerini belirtmektedir. Olivia’nın Miranda’yı çok güzel bulması ve kendisindeki güzelliği fark etmemesi de bu dönem özelliğindendir. Miranda ’nın aile bunalımında alkole alışması da dönemin özelliklerindendir.

  • Freud’un Psikoseksüel Gelişim Kuramı:

Auggie, bu kurama göre 7-12 yaş grubunu içeren Latent (Gizil) dönemdedir. Bu dönemin özelliği okula başlayan çocuğun aile dışındaki kişilerle iletişim kurmaya başlayarak özdeşim kurmasıdır. Çocuklarda daha çok beceri geliştirme eğilimi vardır. Auggie, okula başlayarak daha çok çevre edinmektedir. Fen bilgisi derslerinde, öğretmenlerin sorusuna cevap vermesi, diğer derslerde kalkmak istememesine rağmen Fen aktivitelerinde ön plana atılması ve kendi imkanlarıyla bilimsel projeler geliştirmesi (Karanlık kutu projesi gibi) onun sosyal beceri kazanmasına yöneliktir. Nitekim; Auggie bunun karşılığını almış ve özerklik duygusu gelişmiştir. Auggie’nin madalya kazanması ve birçok arkadaşının olması dönemi sağlıklı atlattığını göstermektedir. Ayrıca Auggie ve arkadaşlarının karşı cinsle ilişkilerine hiç değinilmemesi önemlidir. Çünkü kurama göre bu dönemdeki çocuklar karşı cinse yönelik enerjilerini okula ve öğretmenlere yöneltmektedir. Bu husus Auggie’nin kişiliği ile uyumludur. Çünkü tüm enerjisini arkadaşlık ilişkileri, dersler, projeler ekseninde harcamaktadır.

Ablası Olivia ve arkadaşı Miranda ise 12 yaş ve sonrasını kapsayan Genital Dönem’dedir. Bu dönemin özelliği; karşı cinse tekrardan ilgi duyma, aile ve meslek konularında duyarlı olma, toplum içinde yer edinme ve grup etkinliklerinde bulunma davranışlarıdır. Olivia’nın ilk defa arkadaş edinmesi, aileden bulamadığı ilgiyi erkek arkadaşında bulması, sosyal etkinliklere katılması döneme örnektir. Yine bu doyumlara ulaşamayan Miranda ‘nın filmin sonlarında doğru hüzünlü olması, arkadaşına rolünü vermesi de toplumda yer edinme çabasına yöneliktir.

Bu dönemin bir özelliği de kız ve erkeklerin kendi arasında gruplaşmasıdır. Filmdeki yemekhane ve kamp görüntülerine bakıldığında erkek öğrencilerin ve kız öğrencilerin kendi aralarında gruplaşmaktadır. Yine bireylerin oyun niteliği de değişmektedir. Daha çok konsol oyunları oynayan Auggie, şimdi arkadaşları ile doğaya çıkmakta ve kampa gitmektedir.

  • Piaget’in Bilişsel Gelişim Kuramı:

 Auggie, Bilişsel Gelişim Kuramına göre 7-12 yaş arasını kapsayan Somut İşlem Dönemindedir. Auggie, artık olayları çözümlemede ve işlemleri çözmede mantıksal analizler yapabilmektedir. Arkadaşlık ilişkilerinde kısmi soyut analizler yapması, fen gibi sayısal bir derste proje üretmesi dönemin özelliğini yansıttığını göstermektedir. Bu dönemdeki öğrenci gerçekle hayal arasındaki farkı anlayabilmektedir. Auggie’nin diyaloglar arasında hayaller görmesi ve sonradan gerçek hayata dönmesi bunun örneğidir.

Somut işlem dönemindeki bireyler; önceki dönemin aksine ben merkezcilikten uzaklaşmaktadır Auggie’nin her şeyi kendine çekmesi, mutlaka açıklama yapılmasını istemesi, sadece kendi acılarını görmesi ben merkez odağından tam anlamıyla uzaklaşamadığını göstermektedir. Bu durum, onun yüz problemi ve önceki olumsuz deneyimleri ile mantıklı bir şekilde açıklanabilmektedir.

Miranda ve Olivia ise Piaget’e göre soyut işlem dönemindedir. Piaget, bu dönemdeki bireyleri; akıl yürüten, problemlere karşı hipotez geliştiren, olasılıkları hesaba katan, soyut düşünceye odaklanan, kendisindeki niteliklere odaklanan ve başkalarındaki nitelikleri değerlendiren şeklinde açıklamaktadır. Olivia’nın kendisinin daha az önemsendiğini düşünmesi (Auggie güneş, biz ise onun etrafında dönen gezegenleriz), Miranda ’nın çok mutlu olduğunu düşünmesi, kendisi ezik olduğu için Miranda’ nın uzaklaştığı yönünde çıkarım yapması, kardeşinden bahsederse arkadaşlarının alay edeceğini düşünmesi gibi soyut hipotezler buna örnektir. Miranda da Olivia’nın ailesini kendisininmiş gibi göstermesi, kendi parçalanmış ailesinden utanması soyut hipotez örnekleridir. Her ikisi de yalnız kaldıklarında mutsuzdur ve sürekli kendilerindeki eksikleri görmektedir. Birbirlerine özenen gençlerin kendisindeki değerleri görmemeleri ve dışarıdaki artıları ön plana almaları dönem özelliğidir.

  • Bandura’nın Sosyal Öğrenme Kuramı:

Bandura, davranışları çevrenin ve kişisel özelliklerin birlikte etkilediğini belirtmektedir. Birey çevresini gözlemleyerek öğrenmekte ve ona göre hayatına yön vermektedir. Ya da çevrenin müdahaleleri de davranış üzerinde etkilidir. Auggie, çevre baskısından dolayı okula gitmek istememektedir. Yine okulda akranları tarafından zorbalık uygulanması da onun moralini bozmaktadır. Çevresindekilerin dedikleri yüzünden yemeğine dikkat etmesi, konuşmak istememesi, elini uzatmaması, özenle ördürdüğü saçını kesmesi gibi örnekler Auggie ’de çevre eksenli görülen değişimdir.

Fen dersi öğretmeninin verdiği cevaplar karşısında Auggie’yi tebrik etmesi onun tekrardan derse katılımını arttırmaktadır. Ayrıca bilim projesinin ilgi görmesi ve ödülü kazanması sonrasında artık astronot kaskı takmaya bile gerek duymamıştır. Bu onun çevreden aldığı olumlu pekiştireçler sayesinde uyum davranışlarının arttırdığını göstermektedir. Ayrıca başlangıçta Auggie’ye yaklaşmayan çocukların zamanla ona yaklaşması da çevresel etkileşimin bir ürünüdür. Bir başka çevresel öğrenme de Auggie ve arkadaşlarının birlikte kamptan kaçması ya da geğirmesi gösterilebilir.

Miranda ve Olivia’da ise dışsal pekiştireçlere göre davranış değiştirme mevcuttur. Olivia gibi olduğunda daha çok arkadaşı olduğunu gören ve bunu seven Miranda onun gibi davranmaktadır. Ayrıca alkol içen annesi ile olduğunda alkol alması da buna örnektir. Olivia ise dışsal pekiştireç olmadığı için kendisini geri çekmektedir. Sadece erkek arkadaşı ona olumlu şeyler söylediği için mutlu olmaktadır. Nitekim onun sayesinde tiyatroya devam etmiştir.

  • Havinghurst’un Gelişim Kuramı:

Havinghurst, gelişimi biyolojik, sosyolojik ve kültürel etmenlerin bir karşımı olarak açıklamaktadır. Ona göre gelişim dönemlerinde her bireye yüklenmiş gelişim görevleri bulunmaktadır ve ona uygun hareket edilmelidir. Bu da gelişimin yaşam boyu olduğu anlamına gelmektedir. Auggie, 10 yaşında olduğundan Havinghurst’un “Orta Çocukluk” ya da bazı kaynaklara göre “Son Çocukluk” dönemindedir. Çünkü bu dönem 6-12 yaş arasını kapsamaktadır. Bu dönemdeki bireyin kendisine bütüncül bakış açısı ile yaklaşması, akranları ile iyi geçinmesi, sosyal gruplara karşı tutum geliştirmesi topluma karşı uygun tutum geliştirmesi, kişisel bağımsızlık kazanması ve kendine karşı olumlu tutum oluşturması beklenmektedir.

Auggie, gelişim evresinin sonuna gelindiğinde öncelikle kendisine karşı olumlu bir tutum geliştirmiştir. Maskesinden kurtulmuş, arkadaşlık gruplarına girmiş hatta okulun yıldızları arasında yer almıştır. Yaşıtları ile iyi geçinmektedir. Ayrıca aile ortamında da mutlu bir hayata kavuşmuştur. Toplumdaki insanların kendisini “ucube” olarak görmediğini, görenler olsa bile bunun onun başarısını etkileyemeyeceğini bilmektedir. Bu anlamda Auggie’nin gelişim evresindeki ödevleri tamamladığı anlaşılmaktadır.

Miranda ve Olivia ise; 13-18 yaş arasını içeren “Ergenlik” gelişim dönemindedir. Bu dönemde cinsiyetine uygun davranma, bedensel özellikleri kabul etme, duygusal bağımsızlık kazanma, değer ve ahlak sistemi edinme, sosyal etkinliklere katılma, sorumluluk alma gibi ödevler bulunmaktadır. Olivia’nın bedensel ve çevresel özelliklerini kabul etmesi (Kendini kabul), tiyatroya katılması (sosyal etkinlik), kardeşi ile ilgili duyarlı olması (sorumluluk alması), en sonunda kardeşinden utanmayıp sevgilisi ile tanıştırması (ahlaki sistem) gibi davranışları şimdilik gelişim ödevlerini tamamladığını göstermektedir. Miranda ‘nın da sonunda kamp ve tiyatro gibi sosyal etkinliklere katılması, aile gerçeğini açıklaması, arkadaşında haksız yere uzaklaşmasının doğru olmadığını anlaması, onun da başarılı olması için rolünden vazgeçmesi, hayata daha pozitif bakması, gelişim ödevlerini kısmen de olsa tamamladığını anlatmaktadır.

  • Arnold Gessel’in Olgunlaşma Kuramı:

Arnold Gessel, fiziksel ve motor davranışları merkeze almakta ve gelişimi olgunlaşma ile açıklamaktadır. Her beceriyi belirli bir dönemle açıklayan kuramcı, söz konusu gelişim dönemlerine gelen bireyin olgunluğa ulaştığını, böylelikle bazı davranışları gerçekleştirebildiğini belirtmektedir. Gessel hazırbulunuşluk ilkesine önem vermekte ve kalıtımı çevreden öte tutmaktadır. Wonder filminde, Gessel’in gelişim modeli ekseninde değerlendirilebilecek bir husus yoktur. Fiziksel büyümeye bağlı bir davranış bulunmamaktadır. Karakterlerin daha çok iç dünyalarına yönelen ve bilişsel davranışları üzerinde durulan bir filmdir.

Wonder filmi, Olgunlaşma Kuramı’na aykırı sahneler içermektedir. Çünkü film tamamen bireysel farklılıklar üzerinedir ve bireylerin davranışlarının çevresel etkenlerle nasıl değiştirildiği anlatılmaktadır. Örneğin Jack; annesinin baskısı ile Auggie’ye okul gezdirmektedir. Auggie, ailesinin dayatması sonunda okula başlamaktadır. Jack, arkadaşlarının dalga geçmesinden korktuğu için Auggie’nin çok korkunç olduğunu söylemektedir. Miranda kamp arkadaşlarına güzel görünmek için Olivia’nın ailesini kendi ailesi gibi göstermektedir. Parçalanmış ailenin etkisi görülmektedir. Olivia, kardeşinden utancına tek çocuk olduğunu söylemektedir.  Hem Auggie hem de Olivia, anne ve babasının demokratik tutumlarının bir sonucu olarak uyumlu davranışlar sergilemektedir. Julian, ailesinin onu her türlü davranışa karşı desteklemesinin bir sonucu olarak kötülüklere karşı cesaretlenmekte ve şımarık bir çocuk olmaktadır. Tüm bu hususlar çevrenin insan gelişiminde ve davranışlarında etkisinin olduğunu göstermektedir.

Kayıp Balık Nemo Filminin Gelişim Kuramları Analizini Buradan Okuyabilirsiniz.

2 Yorumlar
  1. Yluhan diyor

    Çok güzel bir film. Analizde oldukça başarılı olmuş. Güzel bir çalışma olmuş eline aağlık

    1. Yasin Alaca diyor

      Düşünceleriniz için teşekkürler, herkesin izlemesini tavsiye ederim ben de, ufuk açıcı ve düşündürücü..

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.